Bakış Açılarının Farklılığı Nedeniyle Tek Bir Doğrunun İmkansız Oluşu: Bulanık Mantık
Sözlük yazarı "bilgioburu", gerçek anlamda kabullenildiğinde kişisel ve toplumsal çatışmalara son verebilecek bulanık mantık teorisinden bahsetmiş. Salt doğru kavramına karşı çıkan bu teori her insanın farklı doğruları olabileceğini kabul eden bir mantık üzerine oturtulmuş.
Bakış Açılarının Farklılığı Nedeniyle Tek Bir Doğrunun İmkansız Oluşu: Bulanık Mantık
Bulanık mantık teorisinin sahibi Lütfi Zade


klasik mantığın doğru-yanlış {1,0} ikili savlarına karşılık bulanık mantığın önermeleri toplumsal hayatta, fizik dünyasında ve zihin (düşünce) dünyasında büyük yankı uyandırmıştır. doğru-yanlış, ak-kara, sıcak-soğuk vb. ikili önermeler yerine çoklu değerler önerilmektedir. “herkesin bir gerçeği vardır.” özdeyişi bulanık mantıkta yerini bulmaktadır.

bulanık mantık, bir-boyutlu uzayda, iki boyutlu uzayda ve üç-boyutlu uzay- da değerlendirildiğinde düşünce dünyamızı zenginleştirmekte, hayata bakış açımızı olumlu yönde değiştirmekte, dönüştürmekte ve en önemlisi toplumsal gerginlikleri asgari düzeye indirgemektedir.

bunu bir örnekle açıklayalım

bir xy-düzleminde (bkz: orijin) noktada kulplu bir bardağı kulpundan tutarak havaya kaldırdığımı varsayalım. bu durumda bardağın kulpu bana göre bardağın sağında, karşımdaki kişiye göre solunda, sağımdaki kişiye göre bardağın önünde, solumdaki kişiye göre bardağın arkasında bulunmaktadır. orijin noktasında sonsuz tane y=ax ve y=-ax doğrusal fonksiyonu çizilebilir. bu doğrusal fonksiyonların herhangi bir noktasında bulunan bir kişi bardağın kulpunun farklı pozisyonlarda olduğunu söyler. 

aynı zamanda yukarıda bulunan bir kişi bardağı gözlemlediğinde, bardağın bardak olmadığını ancak bir çember olduğunu, aşağıdan bakan bir kişi ise daire olduğunu söyleyecektir. dolayısıyla herkes bulunduğu yerden olaya bakınca her birinin değerlendirmesi bize yanlış gelse bile kendisine göre doğrudur. o halde herkesin bir gerçeği vardır. bu temel paradigmayla olaylar ve olgular değerlendirildiğinde, toplumsal gerginliklerde önemli ölçüde azalmalar olacağı açıktır.

sonuç olarak bir olayın ya da olgunun klasik mantık bakımından olma olasılığı

bir-boyutlu uzayda 21=2

iki-boyutlu uzayda 22=4

üç-boyutlu uzayda 23=8 olurken,

üç uzayda da bulanık mantık sonsuz değere sahiptir. dolayısıyla üç durumda da bulanık mantık, klasik mantığı içermektedir.

japonya'daki "sendai subway", bulanık mantıkla oluşturulmuş bir tren teknolojisidir.

Sendai metrosu


(bkz: sendai subway fuzzy logic)