Cezaevleri Hakkında Merak Edilen Pek Çok Detay
Tutuklu ve hükümlülerin cezalarını çektiği infaz kurumları Türkiye'deki genel adı cezaevi. Buranın hem kendine has bazı kuralları var hem de devlet tarafından koyulmuş bazı kurallar var. Nedir, ne değildir, inceliyoruz.
Cezaevleri Hakkında Merak Edilen Pek Çok Detay
iStock

cezavinin resmi adı yetişkinler için ceza infaz kurumudur. çocuk mahkumların kaldığı açık statüde olan kurumların adı ise eğitim evi olarak geçer. halen türkiye de 100 binleri çok aşan bir sayıda mahkum bulunmaktadır. 

ceza infaz kurumları barındırdığı mahkum profiline göre çeşitlilik arz eder. bunun yanısıra alfabedeki harflerle tanımlanmaktadır. f tipleri en yüksek güvenlikli kurumlar olarak terör ve organize suç grubu mahkumları barındırır. e tipleri ise karmadır, içinde ayrı bölümlerde olmak üzere erkek, kadın ve çocuk mahkumları barındırır. son dönemlerde kampüs ceza infaz kurumları oluşturulmuştur. bunlar ankara, izmir ve istanbuldadır.


ilginç olarak hayata dönüş operasyonları sıkça insan hakları dernekleri tarafından eleştirilse de ceza infaz kurumlarının modernleşmesi bu operasyonla başlamıştır. yaklaşık son 15 yıllık süreçte o filmlerde görünen kurum tipinden hızla uzaklaşılmış, fiziksel alanlar iyileştirilmiş ,yemekler daha insanı koşullara yükseltilmiştir. personel kalitesi de hayli olumlu yöne kaymıştır. herkesin aklına eski adıyla gardiyanlar gelse de halen ceza infaz kurumlarında öğretmenler, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları gibi meslek elemanları da istihdam edilmektedir. bu sayede mahkumların sadece yaşam alanları düşünülmemiş aynı zamanda onlara ihtiyaçlarına göre eğitim ve psikososyal müdahale programları geliştirilmiştir. 

öfke kontrolü, alkol, madde, aile eğitimleri gibi programlar uygulanmaktadır. tüm bunlara karşın cezaevleri mahkumlar için elbette iyi bir yer değildir. zira özgürlük, yaşamdaki en önemli unsurdur bir insan için. ancak toplumda suç olgusu oldukça bu kurumların olması da zorunluluktur. mahkumların topluma uyumları için sadece cezaevleri yürütülen çalışmalar da yetersizdir elbet. tüm toplumsal örgütlerin bu sürece aktif katılması gerekmektedir.

cezaevlerinde tutuklu veya hükümlülerin, aileleri tarafından yatırılan paradan haftada belirli bir limite kadar kullanma hakları vardır. tutuklu veya hükümlünün kıyafetleri ve iç çamaşırları aileleri tarafından cezaevinin ilgili birimine teslim edilir. fakat bu kıyafetlerin jandarma yeşili veya gardiyan mavisi olması durumunda cezaevi tarafından kabul edilmez. aynı zamanda kıyafet sayısı da cezaevinin belirlediği limitler dahilinde kabul edilir. örneğin tutuklu veya hükümlünün 5 pantolon, 3 kazak hakkı var olabilir, aile kıyafetleri teslim ederken bir form doldurulur (2 pantolon 1 kazak getirdi) ve buna göre kimin ne kadar ve hangi cins kıyafet hakkı olduğu anlaşılır (3 pantolon 2 kazak hakkı kaldı). iç çamaşırında sayı limiti yoktur. bunun dışında şampuan, traş köpüğü gibi market ihtiyaçlarını tutuklu veya hükümlüler cezaevi kantininden ailelerinin yatırdığı parayla, gardiyanlara ihtiyaç listesi vermek suretiyle karşılarlar.


tutuklu veya hükümlünün ayda 1 açık görüş, ayın diğer haftalarında haftada bir olmak üzere kapalı görüşleri vardır. açık görüşte kantinden aldırdıkları yiyecekleri ailelerine ikram etme gibi durumları olabilir. kapalı görüşlerde ailelerle bir cam arkasından telefonla görüşürler. belli dereceye kadar akrabalar yine sayı sınırlaması aşılmaması şartıyla açık ve kapalı görüşlere (akrabalık durumlarını belgeleyen evrakları sundukları takdirde) girebilirler. bunun yanında tutuklu veya hükümlü, ailesi dışında 3 kişinin ismini cezaevine bildirir. bu şahıslar da gerekli evrakları getirdikleri takdirde görüşlere girebilirler. ayrıca akraba veya bu 3 kişi kategorisinde olmayan şahıslar da adliyede cezaevi savcısından aldıkları izinle tutuklu veya hükümlüyle kapalı görüş yapabilir.

tutuklu veya hükümlünün haftada bir telefon hakkı da vardır. bu telefonun süresi de bellidir ve bu süre kesinlikle aşılmaz. bu hakkın kullanılması için yine cezaevine birçok evrak ibraz edilmesi gerekir.

bunların dışında her cezaevinin kendine has yazılı olmayan işleyiş kuralları vardır ve bu kuralları görmezden gelenler hoş karşılanmaz ve sıkıntılı bir cezaevi sürecine davetiye çıkarmış olurlar.

Mahkumların Her Daim İzlendikleri Fikrine Kapılmaları İçin Tasarlanmış Esrarengiz Hapishane Projesi