İnsanı "Hüngür Hüngür Oynatan" Bir Balkan Türküsü: Yovano Yovanke
Bulgarlar ve Makedonların sahiplik konusunda bir türlü anlaşmaya varamadığı güzel türkü Yovano Yovanke.

Gothart - Jovano Jovanke

balkanlar, tarihiyle, kültürüyle, siyasetiyle ve en çok da müzikleriyle hüznün coğrafyasıdır. kimi şarkılar vardır, dinlerken öyle hareketli, öyle kıpır kıpır gelir ki “kim bilir nasıl eğlenceli bir hadiseden bahsediyor” diye düşünür insan. o anlatılan aslında bir köy yangınıdır. sonra başka bir şarkıda ritmin hızına yetişemez insanın kulağı ama anlatılan bir terk ediliştir. tabii bu hep böyle değil; kimi zaman da insanın içine işleyen, sözlerini anlamasa dahi hikayesini kendi yazmış gibi anlayabileceği balkan türküleri, balkan şarkıları vardır. jovano jovanke bunlardan biridir.

jovano jovanke bir makedon/ya türküsüdür ama her güzel şey gibi paylaşılamaz. bulgarlar “bizimdir” der, makedonlar buna karşı çıkar. hatta “% 110 makedon türküsüdür” derler. bulgarlar sahiplenedursun, bu türkü pırıl pırıl bir makedon ezgisidir. ancak bilindiği gibi balkanlarda tüm kültürel öğeler geçişkendir, balkan ruhu sınır tanımaz bir özgürlükle bütün ülkelerin üzerinde eşit uçar. türkünün sözlerine biraz dikkat edince aslında makedonca olduğu zaten bellidir. bulgarlar bile bu türküyü makedonca söylerler.

enstrümantal, erkek vokal, kadın vokal, koro, müziksiz sadece kadınlardan oluşan koro, rock, jazz, sadece akordeon, sadece klarnet gibi sayısız versiyonu vardır. vaska ilieva, aleksandar sarievski, nikola badev, leb i sol gibi makedon müziğinin bütün önemli isim ve grupları bu türküyü yorumlamıştır. ayrıca nigel kennedy’nin east meets east albümünde de yakıcı bir yorumu vardır. minnesota accordion orchestra’nın enstümantal yorumu da fena değildir. balkan ezgilerini koro olarak söyleyen kadınlardan oluşan muhteşem svitanje grubu da güzel şekilde yorumlar.

kanada, abd, avustralya gibi ülkelerde yaşayan makedon diasporasının bütün müzik grupları bu türküyü bir şekilde yorumlamış böylece başka kültürlerde de tanınmasını sağlamışlardır.

lakin gelin görün ki en güzel en etkileyici versiyonu nazarımda bulgar sanatçı slavi trifonov’a aittir. üstelik bir de klibi vardır. klip ve şarkı birinci dünya savaşı’nda ölen bulgar askerlerine adanmıştır. hatta youtube’ta yer alan klibin yorumlarında makedon ve bulgar arkadaşlar “şarkı asıl bizim” tartışmasına girmişlerdir.

slavi trifonov - jovano jovanke


sözlerinin tercümesi

jovano jovanke
kraj vardarot sediş, mori ........... vardar'ın kıyısında oturuyorsun canım
belo platno beliş......................... beyaz keten ağartıyorsun
se na gore gledaş...................... ve yükseklere bakıyorsun
srce moje jovano........................ canım benim jovano
--------
jas te tebe te çekam, mori.......... ben seni bekliyorum oysa
doma da mi dojdesh................... eve gelmeni bekliyorum
a ti ne doagaş, dusho ………...... ama sen gelmiyorsun
srce moje jovano…………….......... canım benim jovano
--------
tvojata majka, mori ……….......... senin annen canım
tebe ne te puşta ……………......... bir türlü salmıyor seni
kaj mene da dojdeş, duşo ….... yanıma gelmeyesin diye hayatım
srce moje jovano ………….......... canım benim jovano

Karşılıksız Aşkı Anlatan Muhteşem Bir İsveç Türküsü: Herr Mannelig