Kişinin Kendi Yaşamına Ara Verip Bir Süre Bambaşka Bir Kimliğe Bürünmesi: Dissosiyatif Füg
Dissosiyatif füg, altında çeşitli sebeplerin yattığı krizlerin sonucunda ortaya çıkan ve kişiyi yaşadığı evden, iş ortamından, çevresinden uzaklaştıran bir rahatsızlık. Kişi bu uzaklaşma hali üzerine sanki bambaşka bir hayata sahipmiş gibi yeni bir kimlik edinir ve bu kimliğe uygun yaşamaya başlar. Oldukça ilginç vakalarla dolu bu durumu biraz daha detaylı inceleyelim.
Kişinin Kendi Yaşamına Ara Verip Bir Süre Bambaşka Bir Kimliğe Bürünmesi: Dissosiyatif Füg
iStock


dissosiyatif füg, organik bir arızaya dayanmaksızın kişinin evini, iş yerini terk ederek yeni bir kimliğe bürünmesi halidir

ne aile üyelerini ne de iş yerindeki arkadaşlarını tanımaktadır. takındığı yeni kimlik eski kimliğine kıyasla iddialı ve gösterişli bir kimliktir. misal; adam daha önce barda garson olarak çalışmakta iken füg sonrası kimliğinde ise birdenbire laila'nın sahibi oluverir anadın mı ? çoğu vakalarda hasta kendisine yeni bir isim ve oturacak yeni bir ev bulur. akıl bozukluğunu gösterir işaretlere rastlanmaması, şaşkın ve gelişigüzel dolaşmaların görülmeyişi dissosiyatif füg'ün tipik karakteridir. yani dışardan bakınca kişi sağlıklıymış gibi algılanır. 

efenim, hastalık geçici olup aşırı psikolojik yüklenmeler sırasında ortaya çıkmaktadır. genellikle birkaç gün nadiren de birkaç ay sürer. (tabii barda garson olup da füg sonrası laila'nın sahibi olan arkadaşın durumunun birkaç saat sürmesi kuvvetle muhtemeldir) uzun süren kimlik kaybında kişi daha çok maksatsız fakat rahatsız etmeyen seyahatlere çıkmaktadır. 

iyileşmeden sonra hasta füg sırasında olup bitenleri kesinlikle hatırlamaz. iz bırakmadığı gibi tekrar da etmez .

kanımca bütün psikopatoloji içinde en değişik ve ilgi çekici olanıdır

çok nadir rastlanır ve kişinin kısa veya uzun süre kendi kimliğinden sıyrılıp başka bir kimlikle hayata devam ettikten sonra eski kimliğine dönmesi ve diğer kimliği ile yaptığı hiçbir şeyi hatırlamaması olarak özetlenebilir.

dissosiyatif kimlik bozukluğu ile karıştırılmamalıdır. orada sürekli olarak birden fazla kimlik ve bunlar arası geçişler mevcuttur. beyza'nın kadınları filmi dissosiyatif kimlik bozukluğu'na güzel bir örnektir.

dsm-iv-tr'den bakalım

a. başlıca bozukluk, geçmişini unutup, birden, beklenmedik bir biçimde evinden ya da alışageldiği işyerinden ayrılıp gitmedir.

b. kişisel kimlik konfüzyonu ya da yeni bir kimliğe bürünme (kısmen ya da tamamen).

c. bu bozukluk sadece dissosiyatif kimlik bozukluğu sırasında ortaya çıkmamaktadır ve bir maddenin (örn. kötüye kullanılabilen bir ilaç, tedavi için kullanılan bir ilaç) ya da genel tıbbi bir durumun (örn. temporal lob epilepsisi) doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.

d. bu semptomlar klinik açıdan belirgin bir strese ya da toplumsal, mesleki alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında bozulmaya neden olur.

bir örneğini görmek için david lynch'in 1997 yapımı lost highway filmi seyredilebilir.

dissosiyatif füg tanısı olan insan örneği veriyorum, bir akşam işinden çıkıp ailesinin, eşinin, dostunun adını da hatırlamayarak sırt çantasıyla dünyayı gezmeye çıkabilir, o esnada bir çiftçi veya iş adamı veya öğrenci olduğunu söyleyebilir, ancak sıra dışı, "manyak mı len bu" dedirtecek bir davranış sergilemez. tamamen günlük hayatını yaşamaya devam eder. episod bittiği zaman eski kimliğine geri döner ancak o aradaki sürece dair hiçbir şey hatırlamaz.

daha kısa süreli bir örnek verelim. şaman ayinleri veya herhangi bir dini ritüel esnasında ritüeli yöneten kişinin kendi benliğinden çıkıp içine ruhani bir varlık girdiğini düşünerek tamamen başka bir kimliğe bürünmesi aslen dissosiyatif füg'dür. ayin biter, kişi eski kimliğine döner ve ayin sırasında olanları hatırlamaz. bu yüzden dissosiyatif füg tanınız varsa çok efsane bir tarikat lideri olabilirsiniz.

bu biraz da şarteli kısa süreliğine kapatmak gibi bir şey, kafanızı karıştırdığımın farkındayım hemen açıklamaya başlıyorum

travma sonrası bedenin güçlü bir acıya dayanamayıp kendini korumaya almasıdır. bu tür hastalar bir anda her şeyi unuturlar, kendilerine yeni bir kimlik oluşturup ona uygun davranırlar. tekrar normale dönmeleri 3- 4 ay sürebilir. 

tanıdığım ve bizzat birkaç gündür ilgilendiğim hastayı anlatmak istiyorum sizlere

hasta olan kişi 26 yaşında bayan. kendisi 28 yaşında olan kuzenimin eşi. kuzenim; hovarda alkolik pisliğin teki üstelik sık sık işsiz kalıyor. kuzenimin eşi uysal, hanımefendi biri aynı zamanda asilliği, güzelliği dillere destan. çok küçük evlenen bu çift sürekli kavga ediyor kız borç ödemekten, aldatılmaktan  yoruluyor defalarca ayrılmayı deniyor bu seferde tehdit ediliyor. bir kavga esnasında her şeyi unutan kızcağız 5 yaşındaki bir çocuk gibi davranıyor. tabağındaki bitirmezsen arkandan ağlar diyerek yemek yedirilebilen bir hal alıyor. bahçelerinde çamurdan oyuncaklar yapıyor ve inanılmaz mutlu belki de hayatının en mutlu olduğu yıllar onlardı o yüzden çocuk olmayı seçiyor. iki gündür tedavisi için bende kalıyorlar kuzenim perişan. beter olsun pislik.

daha önce insanlar değişir mi ile ilgili araştırma yapmıştım bir sürü yayın makale okudum, gözlemledim , zihniyet değişirse ancak değişim olabiliyor o da imkansıza yakın bir şey. bu araştırmaları, aldığım notları çıkartıp kuzenime gösterdim. hayatına bir pislik olarak devam edeceğini ona tane tane anlattım, hayatında bir kez olsun bir iyilik yap kızcağız düzelince insanca hayatından çık dedim umarım etkili olur.

gelelim benim hastalığı neden sevdiğime travma nedenim farklı da olsa acı çektiğim doğrudur kısa süreliğine mutlu olduğum karakteri yaşasam fena mı olur?

Bu içerik de ilginizi çekebilir