Mars Neden Kızıl Renktedir?

Mars neden kızıl (kırmızı) renkte? İleride yerleşme planları yaptığımız bu gezegenin neden daha topraksı bir renk yerine kızıl gözüktüğünü hiç düşündünüz mü?
Mars Neden Kızıl Renktedir?
iStock

mars, yüzeyinde bulunan demirin oksitlenerek pas tutması sonucu kırmızı renk gördüğümüz bir gezegen. aşağıda sırayla neden kırmızı renk gördüğümüzü anlatmaya çalıştım:

- önce demirden başlayalım. gezegende neden demir var? güneş sistemimizin oluşumuna sebep olan güneşimizden büyük bir yıldız, ölümü esnasında merkezindeki hidrojeni tüketip ardından sırayla helyum ve daha ağır elementleri oluşturup sonrasında onları da tüketmeye başlar ve en son demiri de etrafa saçarak kendi sonunu getirir (neden en son demir elementini ürettiği ayrı bir yazının konusu).

- ardından oluşan bu gezegenlerin magma tabakaları, zaman içinde soğurlarken; içlerindeki farklı mineraller farklı zamanlarda kristalleşir. genellikle ilk kristalleşen mineraller, magnezyum ve demir bakımından zengin minarellerdir. bu mineraller, magmadan daha yoğun olduklarından dibe batarlar.

- peki sonrasında bu demir, gezegenin yüzeyine nasıl çıkmıştır? bu konuda bir netlik olmamakla birlikte; bir teoriye göre, geçmişte gezegenin her yanında görülen volkanik patlamalar demirin yüzeye çıkıp her yöne dağılmasına sebep oldular.


- şimdi de pasın sebebi olan demir oksit içindeki oksijen atomu mars'ta nasıl oluştu, ona bakalım. bunun için biraz geriye gideceğiz. maven uzay aracının tespitine göre 4 milyar yıl önce marsın yüzeyinde okyanuslar ve üzerinde de kalın bir atmosfer tabakası vardı. ardından bu atmosfer tabakası büyük oranda inceldi ve günümüzde de incelmeye devam ediyor (saniyede 100 gram civarı).

- peki atmosferini neden kaybediyor? güneş rüzgarlarının sebep olduğu radyasyonu püskürtemeyen bir manyetik alan bu gezegende ne yazık ki yok.

- içinde yeteri kadar demir bulunmasına rağmen manyetik alan neden yok? öncelikle demirin varlığı manyetik alanı oluşturmada tek başına yeterli değil, bunu söylemek gerekiyor. manyetik alanın oluşması için dünyadaki gibi çekirdekte bulunan sıcak katı çekirdek ve onun etrafında ters yönde dönen sıvı çekirdeğin hareketi de gerekir. bu şekilde dönerek manyetik alan oluşuyor. mars ise dünyaya göre küçük bir gezegen. bu sebeple içindeki manto tabakası hızlıca soğumuştur. bu da çekirdekte dönen sıcak bir tabaka oluşturmadığı için gezegende manyetik alan oluşumunu engelledi. diğer bir teori gezegenin büyük bir uydusunun olmaması. bunun yanında başka bir teori ise 4 milyar yıl önce büyük bir astroidin gezegene çarpıp dış katmanlarını eritmesi ve iç çekirdeğe ulaşıp onun donmasını sağlaması ve çekirdeğin yavaşlayarak dönmesinin durmasıyla donmasının hızlanması.

bu sebeplerden dolayı manyetik alanın yokluğu güneş rüzgarlarını engelleyemiyor ve bu zararlı ışınlar, atmosfere zarar vererek onu inceltiyor.

Mars ve Dünya atmosfer karşılaştırması.

- zaman içinde incelen atmosfer tabakası sebebiyle gezegenin yüzeyine uygulanan basınç azalıyor ve yüzeyindeki elementler dışa açık hale gelerek güneş rüzgarlarından gelen parçacıklarla etkileşime giriyor veya dışarı saçılıyor.

- bunun yanında gezegende bulunan okyanuslar, hem atmosferin olmaması sebebiyle yüzeyindeki basınç azlığından dolayı hem de gezegenin kütleçekiminin daha az olması (dünyadan daha hafif ve küçük) sebebiyle buharlaşıyor. okyanuslardan geriye yalnızca nispeten güneşe göre kuytuda kalan bölgelerdeki ve kutuplardaki donmuş su kalıyor.

- uzaya kaçan buharlaşmış bu su molekülleri, yerden belirli bir yükseklikteki güneş rüzgarının taşıdığı yüklü parçacıklar ile karşılaşıyor. bu yüklü parçacıklar iyonize radyasyon yoluyla su moleküllerini parçalıyor.

- serbest kalan hidrojen atomları uzaya kaçarken daha ağır olan oksijen atomları ise yüzeye geri dönerler. burada oksijenin moleküler seviyede değil atomik seviyede olduğu unutulmamalıdır. oksijen molekülü parçalanıp atomik halde bulunuyor.


- en baştaki sorumuza dönersek, işte bu oksijen atomları volkanik etkilerle yüzeye çıkmış ve kayaların veya kayaçların üzerinde kaplı demir elementi ile birleşerek demiroksiti oluşturuyor ve böylece bildiğimiz pas meydana geliyor.

- son olarak gezegende atmosfer yokluğundan kaynaklı yüksek hızlı toz fırtınaları yüzeydeki bu kırmızı tozu yukarılara taşıyor ve gezegen hem yüzeyinden gökyüzüne bakıldığında hem de dünyamızdan bakıldığında kızıl görünüyor.

- bu sebeple kırmızı gezegen adını alıyor. isminin mars olması da muhtemelen romalılar tarafından kırmızı renk, kanı hatırlattığı için gezegene savaş tanrısı mars adını vermelerinden geliyor.

kaynak: cosmos magazine

Gökyüzünü Neden Mavi Renkte Görürüz?