SpaceX’in CEO’su Elon Musk, Mars'a Koloni Kurma Planlarını Açıkladı
SpaceX’in CEO’su Elon Musk, 2018’de Mars’a yapacakları ilk seferle, gezegende kendi kendine yetebilen bir yerleşimin temellerini atmayı planladıklarını açıkladı. Mars'a biletler ise 200bin dolar.
SpaceX’in CEO’su Elon Musk, Mars'a Koloni Kurma Planlarını Açıkladı
iStock.com

edit: derdimi anlatabilecek kadar ingilizcemle en azından basit kısımlarından anladıklarımı, anlatım sırasıyla özetle yazayım, oluru olmazı konusunda bilenler tartışır zaten demiştim. bir ara verdim ancak heyecandan devam ettim sonra. umarım faydalı olur merak edenlere.


- neden mars? çünkü mesafe ve kaynaklar açısından en ideali o. biraz soğuk ama ısıtırız.

- geleneksel yöntemlerle bir kişinin mars'a gitmesi 10 milyar dolar tutuyor. bu da elbette kolonileşmek için uygun bir maliyet değil.

- olması gereken kişi başı bilet ücreti abd'de orta halli bir ev fiyatı ki bu da 200 bin dolar civarı. kişi başı maliyeti bu kadar düşürmek biraz zor. bunun için aşılması gereken dört temel konu var:

- uzay aracının tekrar tam kullanım imkanı, yörüngede yakıtı tekrar doldurabilme, mars üzerine yakıt üretimi, doğru yakıt tercihi.

- tekrar kullanım özelliğini uçaklarla örnekliyor. maliyeti 90 milyon dolar olan bir uçak tek kullanımlık olsa oldukça pahalı olurdu. biletleri de öyle olurdu. ancak tekrar tekrar kullanıldıkları için kimse biletlere milyon dolarlar vermiyor. buna benzer şekilde, uzay gemisinin de tekrar kullanılabilen, yolda yakıt alabilen bir yapıda olması gerekir.

- yörüngede yakıt ikmali yapılmayan bir sistemle bize 3-aşamalı ve ikmal alabilenden 5-10 kat büyük bir araç gerekirdi. ancak yakıtı tek seferde yüklemek yerine, bir kaç aşamada yakıt tankını tekrar doldurarak ilerlersek maliyet düşer.

- aynı şekilde dönüş yakıtını mars'ta üretebilirsek bu da maliyet düşerecektir zira dönüş yakıtını dünyadan götürmek yine ağırlık ve kapasite artırma yani maliyet demektir.

- yakıt için üç seçenek var. mars'ta da üretilebilecek kaynaklar göz önüne alarak deep-cryo methalox (ch4/o2) işaret ediliyor. araç boyutu, maliyet, yeniden kullanım, marsta üretim uygunluğu en üst seviyede. transfer için de yeterli seviyede gördükleri bir yakıt. diğer ikisi ya pahalı, ya mars'ta üretimi uygun değil, vs.

- bu aşamaları gösteren bir simülasyon gösterimi var. izlemeyecekler için aktarayım: gemi atmosferden çıktıktan sonra iticiyi (booster artık tam çevirisi ne ise) bırakıyor ve gelecek yakıtı beklemek üzere yörüngedeki durağına doğru devam ediyor. booster tekrar dünya'ya, fırlatma noktasına dönüp yeniden yakıt alıyor. yörüngedeki yakıt ikmali tamamlanınca bu araç yeniden dünyaya dönüyor.

- gemi bu noktadan sonra mars'a devam ediyor. güneş panelleri devreye giriyor. 200kw üretiyor bunlar. mars'a inişten sonra mars'ta çiçekler açıyor :)

- görüntüdekiler aslında bir kurgu değil, uzay gemisinin modeli. yapının kendisi.

- booster'ın geri dönmesi 12 dakika sürüyor.
  
- planlanan yeniden kullanım sayısı: booster 1000 kez, yakıt tankı 100 kez, geminin kendisi 12 kez.
- kolonileşme için bir zaman gelecek belki de yörüngede binlerce gemi aynı anda yakıt ikmali bekliyor olacak. battlestar galactica gibin.
- gemi oldukça büyük ancak musk ileride daha büyüklerinin yapılabileceğini düşünüyor.

- 100 kadar insan, bitkiler, eşyalar, gıda vs medeniyet kurmak için ne gerekiyorsa (pizzacılar dahil) bu gemilerde olacağından büyük olması gerek. yalnızca iki yılda bir gidebildiğin, kendini idare edebilecek bir medeniyet/koloni kurmak için bir milyon kişi gerekiyor dersek, gemi başına 100 kişiden 10 bin gemi gerekiyor.

- yine de ileride tek seferde taşınacak kişi sayısını 200'e çıkarabilir kişi başı maliyeti düşürmek için.

- mars'ta tam bir yaşam kurulması muhtemelen 40-100 yıl arası zaman alabilir.

`---`
geminin karbon-fiber yapıdan olduğu anlatılıyor ama teknik girdi şimdi yanlış bir şey söylemeyeyim. biraz da yoruldum artık. normalde her birini tek tek inceler ne nedir diye yazardım ama beyin gidiyor bende artıkın. teknik kısımlar çok sağlıklı değil.
`---`

karbon-fiber ile deep-cryo olayını yan yana getirmek zor olabiliyormuş sızma tehlikesinden dolayı. bu yüzden aşmaları gereken zor engellerden biri olmuş.

- diğer uzay araçlarıyla kıyaslamalar var performans açısından. mars gemisi bu zamana kadar performans grafiğinde kendi fiziksel büyüklüğünü aşabilen ilk gemi.

- geri gelebilen ve gemilerde kullanılacak booster/itici 77.5 m boyunda. gemiyi saatte 8650 km hıza çıkarıyor. yer çekimi düşük olan ya da olmayan gezegenlerde, gemi kalkışı ve hızlanma için bu seviyede iticilere gerek olmadığından booster dünya'da kalabiliyor. mars'ın yer çekimi dünyaya göre %60'tan daha düşük.

- yolculuğu yapacak gemi 49.5 metre. en geniş çap 17 metre. 2020'de yapılacak bir transit yolculuğun 90 gün sürmesi bekleniyor.

buraya kadar aslında mars'a 100 kişiyle gitmenin önünde maliyet hariç hiçbir engel olmadığı havası var.

- yolculuk oldukça eğlenceli geçecek. tüm o filmlerde gördüğünüz, yer çekimi olmadan uçmalar, taklalar olacak. restoranlar olacak zaman geçireceğiz.

- hangi bütçeyle, kaynakla yapılacak bunlar? don çalmak, uydu yerleştirmek, uluslararası uzay istasyonu'na astronot ve kargo götürmek, kickstarter ve kar etmek, belirlenen bütçe kaynakları :)

- elbette böyle bir projeye destek olmakla ilgilenenen kişi ve kurumlar da var.

- şimdilik mevcut kaynaklarla ilerleme kaydedebilmeye odaklanılmış durumda. bu bir hayal değil, gerçekleşebilecek bir şey ve biz bunu göstermeye devam ettikçe destekler de artarak gelecektir. şahsen kendisinin de bir kazanç beklentisi olmadığını, bunu hayata geçtiğini görmek istediğini iletiyor.

- 4 yıl gibi bir sürede, kargosuz haliyle geminin yörünge aşamasının denemelerine başlanması planlanıyor.

- bu esnada aynı zamanda dünyanın herhangi bir yerine süper hızlı kargo sistemi oluşturulabilek. gürültünün sorun olmadığı yerler tespit edilip, belki deniz açıklarında yüzden fırlatma alanları kurularak örneğin, dünyanın bir ucundan öbür ucuna 45 dakikada roketlerle kargo taşınabilir. yine de genel olarak bu süre 20-25 dakika olacaktır illa bir ucundan biri ucuna değilse. newyork-tokyo arası 25 dakika gibi.

- her şey mükemmel giderse hedef 10 sene sonra mars'a yola çıkabilmek.

- yakıt tankı büyük, çok büyük :)

- aslında yakıt ikmali yapılabilecek istasyon ya da duraklar belirlenebildikten sonra, tasarlanan gemiyle güneş sistemi içinde istenilen her yere gidilebilir. (uzay yolculuğu açısından bu gemi tekerleğin icadı gibi bir şey eğer anlatıldığı kadarıyla güvenilirse)

- mars'ta yaşamla ilgili herhangi bir bilgi verilmedi. sunum mars'a gidip gelebilen bir gemi ve detayları üzerine oldu. ardından soru cevap kısmına geçildi.

- gemi bir yerde yapılıp taşınamayacak kadar büyük olduğundan parçalar farklı yerlerde üretilip ardından fırlatma alanına yakın bir yerde birleştirilecek muhtemelen.

- marstaki temel sorun su olmayacak çünkü çok fazla var buz halinde. asıl sorun enerji. bunun için çok yüksek miktarda güneş paneli kullanılacak. nükleer enerji de bir alternatif olabilir ama bunun kararını kamuoyu verecektir. (gibi bir şey anladım)

- ilk yolculuk son derece riskli ve tehlikeli olacağından çocuklar gönderilmeyecek. ölüm riski olduğundan bunu kabul edecek kişiler olacak. ölüme hazırlıklıysa aday olabilir gidecek kişiler. yine de bu ilk kimin gideceğiyle ilgili bir mesele değil. mars'ta mümkün olduğunda hızlı bir medeniyet kurabilmekle ilgili. apollo'dan farklı bir bakış açısı var. herkesin mars'a gitmesi değil, insanlığın çok gezegenli bir tür olabilmesi asıl hedef. dünya uzun bir süre yaşanabilecek güzel bir yer olacak kalacak. fakat insanlık çok gezegenli olacak. oraya gidecek kişilerin yaşamda bir macera arıyor, aslında yaşamak isteyen insanlar olması gerekiyor.

- oradaki insanların sağlığı ve korunması hakkında: radyasyon ve kanser riski, kıyasla düşük olsa da daima var. örneğin güneş fırtınalarından korunmak için bir çeşit kalkan düşünülüyor. radyasyon olacaktır ama korunmak ve bunun için yöntem geliştirmek çok büyük mesele değil.

- bu proje bir tren yolu inşa etmek gibi. mars ile bağlantı sağlanacak ve orada bir medeniyet geliştirmek için isteyen herkes gidecek. (daha çok oraya bu kadar kolay ulaşmak üzerine. adamdan insanlığın tarihini değiştirecek bir gezegen kurmasını beklemek biraz haksızlık gibi zaten. tekerleği yapıyor işte:) )

- gezegenler arası olacağız diyorsun, daha uluslararası değilsin diyen rus kadın sorusuna yönelik: roket bilimi abd tarafından aynı zamanda üst seviye silah teknolojisi olarak göründüğünden, abd vatandaşı olmayan kişileri çalıştırmak spacex kontrolündeki bir şey değil. savunma bakanlığından üst seviye bir izin alınmadığı sürece bu sektörde, bu seviyede çalışılamıyor. bu politikayı kendisi de onaylamıyor.

- gidenler elbette kalmak zorunda değil çünkü zaten gemi geri gelecek, dolayısıyla mars'ta kalmaktan vazgeçenlerin bir sonraki gemiyle geri dönebilirler.

- mars'a gidebilmek için aranan üstün bir fiziksel durum beklenti yok. bir kaç günlük eğitimle gidilebilecek bir program düşünülüyor.

- şu an projenin geliştirilmesine spacex total bütçesinin %5'i gibi bir kısmı ayrılıyor. falcon9 ve dragon2 tamamlandıktan sonra bütçeyi genişletecekler. mühendislerin neredeyse tamamı buna çalışacak.

- elon musk, kendisinin de yörüngeye gitmek, iss'e gitmek ve nihayetinde mars'a ulaşmak istediğini söylüyor. tek korkusu, bir şeyler ters giderse ve ölürsem, kendisinden sonra geleceklerin mars programını iptal edip daha çok kar amacı gütmesi.

- gidecek ilk geminin adını heart of gold koymak istiyor, canım benim ya :) (bilmeyenler ve hazır bu konu açılmışken ağzının suyu aka aka, üst seviye bir mizah ve zeka ürünüyle uzaya dalmak isteyenler için, otostopçunun galaksi rehberi'nde yapılmış en muazzam gemidir. kapıları ve çay anlayışı hariç.)

- son soruda can alıcı bir yanıt: mars'a giden ilk kişilerden biri olmayacağım sanırım. çünkü ölüm riski çok yüksek ve ben çocuklarımın büyüdüğünü görmek istiyorum.

--

kapanışı ilginç oldu. parası olan maceraperestleri alacaklar. totelde, işler doğru giderse, giden her gemi patlamazsa muazzam bir adım. gidilse ancak mars'ta yüzlerce kişi pata küte ölse dahi muazzam adım.

süper ve birebir çeviri değil biliyorum :/ özellikle geminin motorları ve diğer kısımlarıyla ilgili teknik kısımlarla ilgili çok fazla şey aktaramadım ama bu konuda bilgili olan arkadaşlar yapacaktır. zaten geliştirme aşamasında ve çok fazla detay da sunulmuyor gördüğüm kadarıyla. mars'a kitleler halinde yolculuğun başlamasını müjdeliyor abimiz sağ olsun. gerçekten tarihi bir olay.