200 Milyon Işık Yılı Uzaktan Dünya'yı Kendine Çeken Anormali: Great Attractor

Great Attractor (Büyük Çekim), Samanyolu Gökadası ile karşısındaki öteki gökadalarını kendine doğru çeken çok büyük bir kütleçekimsel anormali. Bazılarının kara delik de dediği bu henüz hakkında az şey bildiğimiz Great Attractor nedir, ne değildir; kısaca bahsedelim.
200 Milyon Işık Yılı Uzaktan Dünya'yı Kendine Çeken Anormali: Great Attractor

1986 yılında bilim insanları tarafından keşfedilen great attractor (büyük çekici), gözlemlenebilir evrende dünya'ya 150-250 milyon ışık yılı uzaklıkta, eski bir anomaliye verilen isim.

great attractor diye ifade edilen alanın çevresini incelediğimizde, binlerce galaksiden oluşan bir süperkümeyi görürüz. samanyolu galaksisi'ni de içeren lainakea süperkümesi, yıldızlararası ortamda, bu bölgeye ev sahipliği yapar.

uzayda herhangi bir bölgeye hükmeden gravitasyonu (o bölgedeki kütleleri), o bölgede ikâmet eden nesnelerin hareketlerinden (hızlarından) hesaplarız. lainakea süperkümesi'nin merkezindeki anomali; basitçe, orada rastladığımız hızların, aynı bölgede bulabildiğimiz kütlelerle eşleşmemesinden kaynaklanıyordu. bölgedeki hareket o kadar hızlıydı ki, oralarda bir yerde daha fazla kütle olması gerekiyordu. esasında yeterli kütle, bu bölgedeki bütün galaksiler sayesinde vardı da. bilim insanlarının, bölgedeki galaksi kümelerine dair veritabanı genişledikçe üstesinden geldikleri yanılgı, bugün "malmquist ön yargısı" olarak biliniyor (basitçe, gökyüzündeki parlak yıldızlara ilk bakışta akla gelen, bu yıldızların dünya'ya daha yakın olduğu düşüncesi, bu ön yargıya bir örnektir).


great attractor, evrenin genişleme eğilimine karşılık, maddenin yoğunlaştığı bölgelerden biri ve hatta bu anlamda, sıradan odaklardan biridir. zira bu bölgeden çok daha güçlü bir çekim bölgesi var ki shapley süperkümesi olarak bilinir; bu konsantre bölge, gözlemlenebilir evrende dünya'ya 650 milyon ışık yılı uzaklıkta, galaksi yoğunluğunun en yüksek olduğu bölgedir. galaksilerin yoğunlaştığı bu tip bölgeler, uzayı çarpıcı büyüklüklerde "kışkırtan" odaklardır fakat shapley süperkümesinin bunların da ötesinde, evrendeki madde akışını adeta manipüle eden, bir numaralı etkiyi yarattığını söyleyebiliriz.evrendeki galaksilerin hareketini, edwin hubble'ın evrenin genişlemesi hususundaki katkıları sayesinde bir "birbirinden uzaklaşma" eğilimi olarak bildik. 

2017 yılında nature'da, süperküme evrenine dair bilgilerimiz arttıkça bu eğilim görüşünün, yerini giderek hibrit bir akış olgusuna bırakacağını sezdiren bir çalışma yayınlanmıştı. evrendeki büyük çekenleri ve büyük bir iteni gösteren şu üç boyutlu modellemede, bu akış olgusunu görebiliyoruz. ayrıca, evrendeki madde yoğunluğunun, dipol (çift kutuplu) bir dağılım göstermesi de modelde oldukça ilgi çekici (bkz: dipole repeller) küçük oklar, galaksileri simgelerken, bu oklardan çıkarak (tıpkı manyetik alan çizgileri gibi) uzayıp giden çizgiler ise bu galaksilerin hareketlerini gösteriyor.

Zaman Kavramının Bilinenden Çok Daha Farklılaştığı, Kara Deliğin Kenar Sınırı: Olay Ufku