%80'inin Müzik İçin Para Ödemediği Türk Halkının Müzik Dinleme Alışkanlıkları

Veri Kaynağı adlı web sitesinin, KONDA’nın 2018 tarihli “Müzik Tercihleri ve İletişim Araçları” araştırmasından yola çıkarak hazırladığı içerik.
%80'inin Müzik İçin Para Ödemediği Türk Halkının Müzik Dinleme Alışkanlıkları

veri kaynağı isimli sitenin, konda'nın nisan 2018 tarihinde yaptığı "müzik tercihleri ve iletişim araçları" isimli çalışmanın belli bir kısmını derleyerek oluşturduğu araştırmayı paylaşmak isterim. öncelikle bunların ikisinin de kaynaklarını bırakmış olalım:

veri kaynağı - türkiye'de müzik dinleme alışkanlıkları
konda - müzik tercihleri ve iletişim araçları

bu araştırma kapsamında, 32 ilin merkez dahil 110 ilçesine bağlı 150 mahalle ve köyünde 2580 kişiyle hanelerinde yüz yüze görüşülmüştür ve bu kişilere ne tarz müzik dinlediği, bunları hangi kaynaklardan dinlediği, dinlediği kaynaklara para ödeyip ödemediği gibi sorular iletildi. bu sorular ışığında:

türkiye'de en fazla dinlenen müzik türü 

(yüzdesel olarak %100'ü geçiyor çünkü katılımcılara birden fazla müzik türü söyleme seçeneği verilmiş)

türkü / halk müziği: %41
türkçe pop: %33.5
türk sanat müziği / klasik türk müziği: %23.4
fantezi / arabesk: %17.7
yabancı pop: %13.5
anadolu rock / özgün müzik: %5.7
hiphop / rap: %4.6
klasik batı müziği / caz: %2.9
rock / metal: %2.5
tekno / elektronik müzik: %1.3
diğer: %10.2

bu araştırmalar sonucunda da, türkiye'nin %66'sı sadece türkçe müzik dinliyor. buna karşın, ancak %4'lük bir kısım sadece türkçe olmayan müzik dinliyor.

kent ve metropollerde 2008 ve 2018 senelerinde "ne türk müzik dinliyorsunuz?" diye sorulduğunda da önemli bir değişim göze çarpıyor. 2008 senesinde burada oturan insanların %51.8'i türkü / halk müziği dinlerken, 2018'de bu oran %40.5'e düşmüş durumda. buna mukabil, 2008'de türkçe pop dinleyenlerin oranı %29.3 iken, 2018'de bu oran %34.6'ya fırlamış. bunun dışında yabancı popta da %7.6'dan %14.3'e çıkış var. bunlar haricinde ise rock / metal müzikte %3.8'den, %2.7'ye, anadolu rock müzikte %6.1'den %6'ya, türk sanat müziği / klasik türk müziği türünde %28.7'den %23.8'e düşüş var.

rap / hiphop türünde ise %2.2'den, %4.7'ye bir artış olmuş 2008-2018 seneleri arasında. klasik batı müziği / caz müzik türünde ise %2.9'dan, %3.3'e bir artış var.

bazı yerleri çok fazla uzatıp da yazıyı okuyanları sıkmamak için grafiklerinin görüntülerini buraya bırakacağım.

yaş grubuna göre müzik türü tercihi

cinsiyete göre müzik türü tercihi

görüldüğü üzere, türkçe pop türünde kadınların önemli bir hacmi varken, arabesk / fantezi türünde ise erkekler fark atmış durumda. bunun yanı sıra rock / metal, klasik batı müziği / caz ve yabancı pop türünde ise ortalama aynı rakamlarda dinliyoruz. türkü / halk müziği türünü iki cinsiyet de genel anlamda çok sevip, dinlemesine rağmen bir tık erkekler fazla dinlemektedir.

yaş olarak ise 18-32 yaş aralığında yabancı pop, türkçe pop, rap / hiphop ve rock/metal müziğe çok büyük bir ilgi varken; yaş grupları 33-48 ve 49+ olmaya başladıkça türkü / halk müziği, türk sanat müziği / klasik türk müziği ve biraz da arabesk / fantezi türünde artış gözüküyor.

eğitim durumuna baktığımızda, üniversite tahsili almış kişilerin genel anlamda baskın olduğu türler klasik batı müziği / caz, rock / metal, tekno / elektronik müzik, anadolu rock / özgün müzik, yabancı pop ve klasik türk müziği / türk sanat müziği türleri olmaktadır. lise tahsili almış kişiler ise türkçe pop, hiphop / rap müzik türünde ve fantezi / arabesk müzik türünde başı çekmektedir. lise tahsilinin altında bir tahsil alan kişiler ise ezici olarak türkü / halk müziği dinlemekte, bunun yanı sıra türk sanat müziği / klasik türk müziği ve fantezi / arabesk müzik türünde de dinlemeler yapmaktadır.

yerleşim yerine göre müzik tercihi:

hayat tarzı kümelerine göre müzik türü tercihi:

peki türkiye cumhuriyeti vatandaşları olarak müzik dinlemek için en çok hangi cihazı kullanıyoruz?

akıllı telefon: %46.6
televizyon: %31
radyo: %9.6
bilgisayar / tablet: %7
cd: %2
mp3: %1.4
diğer: %2.4

ekşi sözlük'te de çok fazla tartışması da dönen youtube premium, spotify tarzı yerlere para ödeyip ödememe konusu da incelenmiş. peki biz halk olarak "müzik için para ödüyor muyuz?"

türkiye'nin %82'si müzik dinlemek için para ödemiyor.
türkiye'nin %5'i konserlere gitmek amacıyla müzik için para ödüyor.
türkiye'nin %4spotify, fizy gibi uygulamalara para ödüyor.
türkiye'nin %3cd satın alıyor.
türkiye'nin %2'si internetten şarkı satın alıyor. (itunes vs.)
türkiye'nin %4'ü ise müzik dinlemiyor

müzik için para ödemeyen büyük bir kesim var ve bunların oranı gençlerde %75 iken, öğrencilerde ise %67'ye düşüyor. araştırmaya göre öğrenciler müziğe, beyaz yakalılardan ve devlet memurlarından bile daha fazla para harcıyor.

müziği "online" olarak %52.1 gibi bir oranda youtube üzerinden dinliyoruz. bunların arkasından ise %3.5 oranında spotify, %2 oranında online radyolar ve apple music geliyor. müziği "offline" kaynaklardan ise %24.7 oranında radyodan, %23.4 oranında televizyondan, %23.3 oranında kendi arşivimizden, %4.8 oranında ise cd'den dinliyoruz.

peki genelde hangi durumda müzik dinlemeyi tercih ediyoruz?

evde iş yaparken: %36
dinlenirken: %34
araba kullanırken: %23
çalışırken: %18
toplu taşımada giderken: %13
müzik dinlemek için: %10
spor / aktivite / yürüyüş yaparken: %8

son 3 ayda canlı müzik dinlediniz mi? (covid-19 öncesi dönemde yapılan bir araştırma olduğunu tekrardan belirteyim)

"şu günlerde en beğenerek dinlediğiniz müzik sanatçısı kimdir?"

diye soru sorulduğunda bu soruya muhatapların %36'sı net bir cevap vermemektedir. net cevap verenlere göre ise dağılım şu haldedir:

tarkan
ibrahim tatlıses
sıla
ahmet kaya
neşet ertaş
yıldız tilbe
müslüm gürses
mustafa ceceli
ferdi tayfur
orhan gencebay
ebru gündeş
hadise
mabel matiz

şunu da belirtmek gerek ki tarkan diyenlerin oranı bile %3'ü geçmemektedir. o yüzden genelleme yapmak için çok sağlıklı bir veri olmasa bile ortak olarak söylenen isimler arasındaki en yüksek oranlar bu üstteki isimlerdedir.

yorum olarak şunu ekleyebilirim

müziğe saygı göstermiyoruz demek biraz ağır olabilir ama maalesef ciddiye alarak müzik dinlemiyoruz. görüldüğü üzere müziği anlayarak, yorumlayarak hissederek dinleyenlerin oranı sadece %10. çoğumuz maalesef arkada ses yapsın, yemek yerken gürültü etsin, kitap okurken fon olsun diye genelde "tamamlayıcı" olarak müzik dinliyoruz. tabii günümüzün tüketim türüne göre daha az müzikal, kendini bol tekrarlayan, az nota ve sürekli dönen akorlar ile yapılan müziklerin de bunda etkisi vardır. ancak yine de görüldüğü üzere müzik dinlemeye pek fazla değer vermiyor ve o'nu hep tamamlayıcı olarak kullanıyoruz. müziği bir ürün olarak da görmüyor, genelde o'nu icra eden kişileri görmek için ücret ödüyoruz.