Amerika Birleşik Devletleri'nde Köleliğin Tarihçesi

Amerika'da 1619'da başlayıp 1865 yılında "resmi" olarak sona eren ancak daha sonraki yıllara kadar devam eden kölelik ve ırkçılığın kısa tarihi.
Amerika Birleşik Devletleri'nde Köleliğin Tarihçesi

amerika birleşik devletleri tarihindeki bu kara lekeyi kronolojik olarak anlatmadan önce belirtmek isterim ki 1619'da başlamış olan kölelik mefhumu 1865'te anayasa ile kaldırılmış olsa da siyahilere ikinci sınıf insan muamelesi 1960'lı yıllara kadar devam etmiştir. yanı sıra, aşağıda anlatacağım üzere birleşik devletler'de kuzey ve güney eyaletlerinin köleliğe bakış açısı hep farklı olmuştur.

1619

hollanda bandıralı bir geminin bir ingiliz kolonisi olan virginia'ya 20 afrikalı köleyi getirmesiyle amerika'da kölelik başladı.

17-18. yüzyıl

bu dönem boyunca sağlıklı ve güçlü afrikalılar arasından seçilen ve avrupalılardan daha ucuz bir işgücü sağlayan 6-7 milyon kölenin amerika'ya getirildiği düşünülüyor. kölelerin çoğunluğu güneydeki eyaletlerde tütün, pamuk tarlalarında ve boya sanayinin o zamanki en önemli bitkisi olan indigo ağacı yetiştiriciliğinde kullanıldı.


1770

boston'daki ayaklanmalar sonrasında crispus attucks isimli siyahi kölenin ingiliz koloniciler tarafından öldürülmesi sonucu binlerce afrikalı köle amerikan bağımsızlık savaşında amerikalıların yanında savaştı.

1781-1789

ingilizlere karşı verilen bağımsızlık savaşı sonrası 13 eyaletin birleşerek meydana getirdiği anayasa, bir köleyi 3/5'lik bir insan kabul etti ve köle "hizmete ve iş yapmaya hazır insan" olarak tanımlandı.

1793

eli whitney isimli mucit pamuk çırçırını (cotton gin) icat etti. bu makine, toplanan pamuğun endüstriyel amaçlarla kullanılmasını kolaylaştırıyordu. pamuk ekimi arttı ve dolayısıyla pamuk tarlalarının esas işgücünü teşkil eden afrikalı kölelere ihtiyaç daha da arttı.

burada eklemek gerekir ki kuzey eyaletlerinde kölelik hiçbir zaman yaygınlaşmadı ve 1774 - 1804 arasında kuzeyde kölelik tamamen kalktı.

1808 

kongre, köle ticaretini yasa dışı ilan etti. buna karşın, izleyen 50 yıl içerisinde, köle popülasyonu 3 katına çıktı.

köleler genelde çiftliklerde yaşıyorlardı ve efendilerine her yönden bağımlıydılar. okuma yazma öğrenmeleri yasaktı. kadın köleler çoğu kez efendileri tarafından cinsel tacize, tecavüze uğruyordu. evlenmeleri de yasaktı. ayaklanan köleler ağır şekilde cezalandırılıyordu. tüm bunlara rağmen siyahi kölelerin ayaklanmamasının önemli bir sebebi vardı: beyazlar, tüm kölelere eşit davranmıyordu. köleleri sınıflandırmışlardı. "django unchained" filmindeki samuel l. jackson gibi evde hizmetli köleler en yüksek statüteydi. zanaatkar köleler 2. sınıf ve en vasıfsız tarlada çalışan köleler 3. sınıf. bu sınıflandırma siyahi kölelerin birlik olmasını engelliyordu.


1831

virginia eyaletinde en büyük köle ayaklanması gerçekleşti. nat turner önderliğinde 75 civarında köle 60 beyazı öldürdü.

1852

harriet beecher stowe'un kaleme aldığı kölelik karşıtı "uncle tom's cabin" isimli kitap yayımlandı. bu yıllarda, kuzeyliler güneydeki kölelerin güvenli evler (underground railroad) vasıtasıyla kaçmasına yardımcı oldu. 40bin ile 100bin arası köle, köleliğin olmadığı kuzeye kaçtı.


1854

köleliğin birleşik devletlerin yeni eyaletlerinde kabul edilmesine karşı bir grup mayıs ayında wisconsin'de bir araya geldi ve cumhuriyetçi parti burada kuruldu.

1860

köleliği kaldıracağına söz vererek seçimlere giren cumhuriyetçi aday abraham lincoln başkan seçildi.

1861-1865

amerikan iç savaşı patlak verdi. 11 güneyli eyalet washington yönetimine karşı ayaklandı ki ayaklanmanın sebebi köleliğin lağvedilecek olmasına güneyin tepkisi idi. 1865'de savaş sona erdiğinde yapılan ilk iş, anayasada düzenlenerek köleliğin kaldırılması oldu. ancak lincoln kısa süre sonra bir suikaste kurban gitti.

yüzyıllardır süren kölelik olgusu bir anda ortadan kalkmadı. maalesef siyahilere ikinci sınıf insan uygulaması çok uzun süre devam etti. 

1865

siyahi karşıtı, ırkçı "ku klux klan" isimli gizli terör örgütü kuruldu.

28 ağustos 1963 

martin luther king 250bin amerikalının toplandığı gösteride "bir hayalim var, bir gün insanların rengine göre değil karakterine göre yargılandığı bir dünya göreceğiz" dediği konuşmasını yaptı.


4 kasım 2008 

barack hussein obama, amerika birleşik devletleri'nin başkanı seçildi.


kaynak: history.com

Almanya'daki Irkçı Hareketlere Karşı Tepki Olarak Doğan Türk Sokak Çetesi: 36 Boys