Arabalar Rölantide, Yüksek Hızda veya Frene Basınca Neden Titrer?

''Arabam titriyor, ne yapmalıyım?'' diyenler için, otomobillerdeki titreme problemlerine dair oldukça bilgilendirici bir yazı.
Arabalar Rölantide, Yüksek Hızda veya Frene Basınca Neden Titrer?

önemli not: bu yazıda, kullanıcı hatası ya da süspansiyon sistemi nedeniyle oluşabilecek sallantılar konu dışı bırakılmıştır.

otomobillerde yaşadığımız titreme problemleri iki sınıfa ayrılır

- hareket halinde titreme
- rölantide titreme

bu sınıflar da kendi içlerinde çeşitli kollara ayrılır. hareket halinde oluşan titremelerin nedenleri sürate bağlı olarak değişebilir. düşük hızlarda oluşan bir titreme yüksek hızlarda kesilebilir ya da tam tersi bir durum söz konusu olabilir. direksiyonun titremesi, manuel vites kolu için vites kolunun titremesi gibi sebepler, oluşan problemlerin kaynağını belirlememizde yardımcı olacaktır.

rölantide oluşan titremelerin motor devrine bağlı olarak değişmesi de sorun hakkında bilgi verebilir. şimdi anlatmaya çalışayım bu titremelerin sebeplerini anlayacağımız şekilde.

yüksek sürat halinde oluşan titreme

büyük ihtimalle rot ve balans ayarından kaynaklanır. balans yapılan ön tekerlere gramlık kurşun monte edilir ve tekerlerin yalpalama yapması önlenmiş olur. bu kurşun bazen yerinden çıkabilir ya da farklı bir sebeple ayarı bozulmuş olabilir. örneğin daha önce balans yapılmış tekerlerin ayarı, rot ayarı yüzünden kaçmış ve titreme başlamış olabilir. lastik havalarının düşük ya da fazla olması da titreme olarak hissedilir. lastik değişimi yaptırırsanız mutlaka bir rot balans ayarına gidin.

ön taraftan ve direksiyondan da hissedilen bir titreme başladıysa, öncelikle lastik havalarını kontrol ediyoruz ve bir rot balansçıya gidip hem alt düzeni kontrol ettiriyoruz hemde ayar yaptırıyoruz. fiziksel olarak bir problem görürse rot balans yapan ustalar, sizi zaten bilgilendirir.

yüksek hızda başlayan titremelerin sebebi rot balans olabileceği gibi, lastiğin yaralanmış olması, diş aralarına bir taş sıkışması, jant hasarı gibi durumlar da titremeye sebep olur ön taraftan ve direksiyondan hissedilen.

porya bilyesi, aks bilyesi, teker rulmanı vb. tekerle birlikte dönen parçaların arızası nedeniyle oluşan titremeler ise bir uğultu sesiyle kendini belli eder. hangi tekerin arızalı ise, ön ya da arka taraftan hissedilen ince bir titreme hıza bağlı olarak hissedilir. bu tür bilyelerin arızasında en önemli belirti sestir. ilk başlarda uğultu halinde gelen ses, daha sonrasında sürtme ve parçalama gibi seslere dönüşür. titreme ise bu en son aşamada ortaya çıkar.

bijon kesmesi ya da gevşemiş olması da düşük hızlarda oluşan bir titreme olarak karşımıza çıkar. hem ses hem yalpalanma gibi bir durum var ise, özellikle kalkarken titreme ve ses yapıyorsa araç, durup bijonlar kontrol edilmelidir. bir süre sonra lastik yerinden çıkıp gidebilir.
 

frene basınca oluşan titreme

frene basınca titreme meydana geliyor ise sorun çok yüksek ihtimalle balataların bitmesi ve fren disklerinin yapısal bir hasar alması nedeniyle meydana gelir. disklerin çok sıcakken su temas etmesi bazen sisteme zarar verebilir. diskler eğilmeye başlayabilir veya bağlantı noktalarında gevşeme meydana gelmiş olabilir. eğer frene basınca oluşan bir titreme meydana geliyorsa hiç vakit kaybetmeden bir servise gitmenizde fayda var.

rölantide oluşan titremeler

en çok karşılaşılan sebeplerden biri ateşleme sistemi kaynaklıdır. görevini yerine getiremeyen buji, buji kablosu, bobin, enjektör veya dizel pompası gibi donanımlar motorun düzensiz çalışmasına ve titremelere sebep olur. buna triger kayışının sente atlamasını da ekleyelim. ateşleme sisteminden farklı olarak triger sente atladığı zaman motorun sesi de değişir ve otomobil hantal bir hale gelir.

motor takozu (kulağı) arızası da rölantide titreme olarak karşımıza çıkar. arıza yapması durumunda kabin içerisinde günden güne artan ciddi bir titreme hakim olur ve rölantide daha çok hissedilmeye başlar. diğer titremelerden farklı olarak gaz verildiği zaman titreşimin azalması hatta yok olması gibi belirtileri vardır. motor stop edildiğinde ya da çalıştırıldığı anda titreşim çok kuvvetli olur. egzoz borusunu tutan takozlar koptuğu zaman da aynı motor takozu arızası gibi belirtiler verebilir. tıkırtı ve şıkırtı sesleri duyuyorsanız, inip egzoz borusunu kontrol etmekte fayda var.

şanzıman takozunun bitik olması da rölanti de titremeye sebep olur. aslında tam rölanti demeyelim fakat kalkarken debriyajdan ayağınızı çekmeniz ile başlayan sert bir titreme. takozun tamamen bitmesi özellikle ilk kalkış anında ileri geri sallantı, ses ve vites geçişlerinde zorlanma ile kendini belli eder. ayrıca hızlanma esnasında bir yalpalanma söz konusu olabilir. vites kolu ciddi anlamda sallanmaya başlar ve gaz verildiği an kol geriye doğru gözle görünür şekilde hareket eder. konu şanzımana gelmişken şunu da yazayım, şanzıman yağının bitmesi hareket halinde titreme yaptırabilir, fakat öncesinde vites geçişleri zorlanır, uğultu sesi gelmeye başlar ve en son sarıp kilitler kendini. yağ kaynaklı titremeye gelene kadar şanzıman zaten yaralanmış olur.

ayrıca soğutma fanı devreye girdiği zaman eğer balans yapıyorsa, bir titreşim olarak içeri yansıyacaktır.