Batı Ağıl Düşerken Gondor Neredeydi?

Yüzüklerin Efendisi'nde Kral Theoden'in Aragorn'a sorduğu bu çarpıcı sorunun görünenden daha katmanlı bir cevabı var.
Batı Ağıl Düşerken Gondor Neredeydi?


olay neydi?

"batı ağıl düşerken gondor neredeydi?", theoden ile aragorn arasındaki diyalogdan bir cümle. aragorn yardım istemelerini söyleyince kral theoden "çağırsak ne olur ki" dercesine bu cümleyi kurmuştur. zaten rohirrim'e toprakları gondor tarafından bahşediliyor, aragorn da bu yüzden zorda kalan rohan'a böyle bir öneride bulunuyor; hani yardım isteseniz gondor'dan gelir önerisi. ancak bu sefer kral reddediyor, onun da sebebi batı ağıl rohan'ın batısı ve burada bir savaş gerçekleşiyor, kral theoden'in oğlu theodred orada ölüyor. o sırada gondor neredeydi demeye getiriyor lafı. muhtemelen "batı ağıl düşerken gondor neredeydi" derken bunu, oğlunun ölümünü kastediyor.

diyalogun orijinali

theoden: topraklar ekilir, evler yeniden yapılır. bu surların ardında onlara dayanırız.
aragorn: rohanın toprağı ya da mahsülü için gelmiyorlar. halkını yok etmeye geliyorlar, son çocuğa kadar!
theoden: ne söylememi bekliyorsun ha? adamlarıma bak, cesaretleri pamuk ipliğine bağlı eğer bu bir son olacaksa, dillere destan bir son olsun.
aragorn: yardım çağırmalısınız!
theoden: kim gelecek? elfler mi? yoksa cüceler mi? dostluk konusunda sizin kadar şanslı değiliz.
aragorn: gondor yardıma gelir.
theoden: batı ağıl düştüğünde gondor neredeydi? dört bir yanımızı düşman alırken gondor neredeydi? neredeydi!? yok beyim aragorn, biz yalnızız.

olayın tarihi açıklaması

batı ağıl düşerken gondor neredeydi diyen theoden king'e hak verdiğimiz olmuştur tabii. sorulması gereken asıl soru, miğfer dibi kuşatması'ndan muzaffer ayrılmasının ardından rohan'ın gondor'a yardım etmesi gerekiyor muydu? cevap olarak; işin aslı geçmişe dayanıyor. bu yardım bir zarurettir. eorl the young'ın (rohan krallığı'nın kurucusu) yıllar yıllar önce ettiği bir yemine dayanır. bu yemin, rohan topraklarının rohirrim'e ait olmasının sebebidir ancak, gondor'un yok olmayışının sebebinin eorlingas olduğunu da değiştirmez.

rohirrim atalarının, gondor safında yer aldığı ilk savaş olan olan celebrant düzlükleri savaşı, üçüncü çağın sonlarına doğru sauron’un etkisi altındaki balchoth ordularına karşı yapıldı. 2510 yılında, dehşet saçan rhûn orduları, özellikle de balchoth kabilesi, o devirlerde hayli zayıflamış olan gondor’a karşı açıkça savaş halindeydi ve rhovanion’un büyük bölümünü istila etmişlerdi. balchot birlikleri anduin’in doğusundaki şehirleri sıkça yağmalıyordu ki bölgenin yerlileri de zamanla kasabaları terk etti. anduin’in doğusunda hiçbir müttefiki kalmamış olan gondor’un vekilharcı cirion, casuslarından, balchoth’un sonraki hedefinin nehrin batı kıyısındaki calenardhon bölgesi olduğunu ve işgal için büyük bir ordu topladığını öğrendi. calenardhon savunması herhangi bir saldırıya karşı çok zayıftı. bu yüzden son bir umutla kırmızı ok, kuzeydeki eotheod’a yollandı.


cirion, savaş için bir ordu hazırladıktan sonra, gondor’un eski dostu eotheod’u yardıma çağırmak için altı atlı haberciyi kuzeye yolladı. haberciler eotheod yurduna ulaşabilmek için, balchoth’un kontrolündeki bir yerden geçmek zorunda kaldılar, bu yüzden beş atlı öldü ve sadece borondir on beş gün süren yolculuğundan sonra balchoth’un takibinden kurtulabildi. 25 martta eotheod’a girerek kırmızı ok’u eorl’a verdi.

(kırmızı ok, gondor’un ihtiyacı olduğu zamanlarda müttefiklerini yardıma çağırmak için kullandığı bir yoldur. alt tarafları siyahtır ve ucu çelikten yapılmıştır. ismini ise ucundaki kırmızı işaretten alır, kan bulunması durumun ciddiyetini gösterir. alt kısımları ork oklarına benzer. daha sonra ise rohirrim’i çağırmak için kullanılmıştır. yüzük savaşı’nda gondor elçisi hirgon, kırmızı ok’u rohan’a getirir ve kral theoden de ordusuyla pelenor çayırları’na yetişir.)

eotheod’un lideri genç eorl, gondor yenildiği takdirde kendi halkının da tehlikeye gireceğini düşünüyordu ve birkaç yüz atlı okçu dışında tamamı süvarilerden oluşan 7 bin kişilik bir orduyla 6 nisan’da beş yüz mil sürecek güney yolculuğuna çıktı.

sonunda tüm birlikler, anduin üzerindeki sayısız geçitten calenardhon’un kuzeyindeki wold içlerine geçti. burada direniş azdı ki zaten uzun zamandır bölgenin büyük çoğunluğu balchoth’un elindeydi. balchoth zayıf donatılmıştı ama sayısal üstünlüğü bunu göz ardı edecek kadar fazlaydı. bu sırada isengard, aglarond ve ak dağlar’daki diğer kalelerden toplanmış kuzey gondor ordusu, cirion komutasında savaşa girdi, ama balchoth cirion’un önünü kesip onu, ordusuyla birlikte limlight nehri'ne doğru sürdü. böylece savaş, celebrant düzlüklerine kaydı. gondor’un cevabı ise karşı saldırı oldu ama ordular wold içlerine çekilmeye zorlandı ve takviye birliklerin yardımı da balchoth tarafından kesildi. çekilişle birlikte güney ordusu savaşa dahil oldu. cirion ise bu sırada batıdan, dağlardan çıkıp gelen büyük bir ork taburunun saldırısına uğradı. ordular daha fazla dayanamayıp anduin karşısına sürüldüler ve artık gondor için ümitler azaldı.

o anda başlarını genç eorl’un çektiği eotheod süvarileri, düşman mı dost mu anlaşılmaz şekilde alana akın etti. eorl’un atlıları, anduin geçitlerinden calenardhon’a girdi ve balchoth’un savunmasını hemen bozdu, böylece balchoth tamamen mağlup edilerek gondor orduları kurtarıldı. borondir ise, cirion’a ulaşmak için düşman birliklerini yarmak üzere harekete geçti ama efendisini savunurken katledildi.

Genç Eorl

gondor, eotheod sayesinde zafere ulaştı. eorl, balchot’u limlight ötesine sürdü ve calenardhon’u, istilacılardan temizleyene kadar süvarileriyle dolaştı. savaştan üç ay sonra cirion, calenardhon’u eorl ile halkına hediye etti ve eotheod burada rohan krallığı’nı kurdu.

celebrant düzlükleri savaşı sonrası eorl, gondor vekilharcı cirion'a mering nehri'ne kadar eşlik eder ve burada ayrılırlar. cirion, eorl'a 3 ay sonra tekrar burada buluşacaklarını ve calenardhon'u (günümüz rohan'ı) eorl'un korumasına bıraktığını söyler. ağustos 2510'da yeniden buluştukları zaman cirion, eorl'u, firien ormanındaki huşu içindeki tepe'ye, halifirien'e götürür. buradaki elendil'in mezarı önünde, eorl'a calenardhon'u, ona ve halkına gondor'a hizmetlerinden dolayı yeni bir yurt olarak sunmayı teklif eder. eorl takdir ettiği cirion'un bu hediyesine derinden sevinir ve ona halkı adına gondor'a ne zaman ihtiyacı olursa yardım edeceğine dair yemin eder. eorl, orta dünya’nın yükselen tehlikesine karşı halkının onlarla ittifak içinde kalması gerektiğini çoktan anlamıştır. ordusunun yarısını calenardhon'da bırakır ve kuzeye, halkının kalan kısmını toplamaya gider, onları yeni vatanlarına götürür. bundan böyle orası "yurt" olarak anılmaya başlar. gondor'da ise yeni müttefiklerinin yurdu rohan olarak anılıyordur.

eorl, yurt'un krallığını 35 yıl sürdürür. harrowdale vadisinin girişindeki tepeyi edoras şehri için uygun bir yer olarak belirler ama tekev (altın konak), eorl yaşarken tamamlanamıştır ve eorl ömrünün geri kalanında aldburg'da yaşar. eorl'un oğlu brego 2512 yılında doğar. 2545 yılında rohan doğulular tarafından saldırıya uğrar. saldırı engellenir fakat eorl bu saldırıda ölür. edoras'ın üzerine kurulduğu tepenin eteğindeki bir mezara atı felarof ile birlikte gömülür. oğlu brego rohan'ın yeni kralı olarak soyunu devam ettirir.

yıllar boyunca, doğudaki asıl tehlike ile yüz yüze olan ak kule, konumu sebebiyle rohan'a nazaran daha büyük tehlikelerle karşı karşıya kalmıştır ve birkaç zor anında yardıma muhtaç duruma düşmüştür. yardım eden taraf, miğfer dibi kuşatması'na kadar daima rohan olmuştu ve gondor'un zor zamanlarında rohan her zaman bu yemini korumuştu. batı ağıl düştüğünde, at efendilerinin diyarı saruman'ın isengard orduları ile yok olma noktasına geldiğinde, gondor da kendi düşmanları ile savaşıyordu ve rohan'dan da vahim bir durumdaydı. eorl'un yemini, gondor'a karşı eorl'un soyunun boynunun borcuydu ve daima zor duruma düşen gondor için yerine getirilmesi gereken bir anlaşmaydı.

rohan, eorl hanedanı tarafından yönetilmeye devam eder ve halk kendini eorlingas ya da eorl'un oğulları olarak adlandırır. eorl'un yemini unutulmamıştır. yüzük savaşı'nda rohan kralı theoden atalarının yeminini onurlandırır ve pelennor düzlükleri savaşı'nda gondor'un yardımına gider. eorl'un yemini, theoden'in varisi olan, gondor ve arnor'un birleşik kralı aragorn ile arkadaşlığını sıkı tutan eomer tarafından da devam ettirilmiştir.

yararlanılan kaynak: thewhitetree.org