Bir Motor Ustasından: Arabanızda Yangın Çıkınca ve Sonrasında Neler Yapmanız Gerekir?

Bir otomobil neden yanar? Yangın anı ve sonrasında neler yapmanız gerekir? Bir usta açıklıyor.
Bir Motor Ustasından: Arabanızda Yangın Çıkınca ve Sonrasında Neler Yapmanız Gerekir?
iStock

gelin bugün bir otomobil neden yanar, yangın anında ve sonrasında neler yapılmalı ve böyle bir durumla karşılaşılmaması için ne gibi önlemler alınmalı, hep beraber öğrenelim.

öncelikle bir otomobil durduk yere yanar mı demeyin, evet yanar. hatta park edip gittiğiniz otomobilinizi, gece yarısı komşuların uyandırması ile kül olmuş halde bulabilirsiniz. beş dakikalık bir mağazaya girip çıktığınızda bile, döndüğünüzde aracınız alevler içinde yanıyor olabilir.

otomobillerde yangın sebeplerini şu şekilde sıralayabiliriz:

- yakıt
- elektrik
- sürücü
- çevre

1. öncelikle yakıt sisteminde oluşabilecek arızalar sebebiyle çıkan yangınları ele alalım

otomobillerde meydana gelen yangınların en önemli sebeplerinden biridir.

bildiğiniz üzere otomobillerde üç tip yakıt kullanılıyor; benzin, motorin ve lpg. benzinli otomobiller yangınlarda birinci sırayı çekiyor gibi görünse de, dizel bir otomobil de yakıt sistemi arızası sebebiyle yanabilir. yakıt sisteminin yangına sebep olmasına neden olan tek şey kaçaktır. kaçak olmaması için hortumların ve bağlantı noktalarının düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir. seyir halindeyken olağan dışı bir yakıt kokusu aldıysanız, aracınızı güvenli bir yere çekip hemen stop edin ve kaputu açıp kontrol edin. sorun varsa, kokuyla ve görsel olarak kendini belli edecektir. bu noktadan sonra kesinlikle aracınızı çalıştırmayın.

- sıralı sistem olmayan bir otomobiliniz var ve sürekli olarak lpg kullanıyorsunuz. bir gün “şu motor biraz cilalansın" diye söylenip benzin aldınız ve petrolden çıktıktan bir süre sonra motordan alev ve dumanlar çıkmaya başladı. sonuç: araba yandı. sebep: uzun süre kullanılmayan benzin hortumları kurudu ve çatladı. çatlaktan çıkan benzin, egzoz manifoltuna, buji tepelerine, şarj dinamosu içine kadar ulaştı ve istenmeyen sonuç ortaya çıktı. önlemek için hortumları her yıl değiştirmenizi öneririm.

yakıt kaçıran bir hortum


yakıt kaynaklı alev almış araba


- lpg sisteminden gaz kaçırması da aynı şekilde olacaktır fakat benzin kadar tehlikeli değildir. lpg'li bir otomobilin genelde ilk marş esnasında alev alır ve genele petrol istasyonlarında olur. bir anda alev alıp söndüğü için, müdahale edilmesi kolaydır. şimdiki lpg sistemleri, tanktan çıkan gaz ile silindirlere giren gazın oranını ölçerler, arada bir eksiklik var ise, tank üzerinden gaz akışını keserler ve yangın çıkması önlenmiş olur. fakat bu onu masum hale getirmez.

- motorin benzin kadar kolay alev almasa da, bir kaçak durumunda motorun çok sıcak bölgelerine temas ederse, aniden alev alabilir.

2. elektrik sisteminde oluşabilecek arızalar, en sinsi olan yangın tehlikelerinden biridir

siz aracınızda olmadığınız zaman bile yangına sebep olabilir ve tehlikeyi fark ettiğiniz an aracınızı stop etmeniz de bazen işe yaramayabilir. şase yapan kablo bir noktadan değil, komple tesisat olarak yandığı için, başlangıç noktası farklı yerlerden olabilir.

- sigorta kutuları listenin başını çekiyor bu konuda. yüksek akım çeken donanımların sürekli olarak kullanılması bazen sigortayı çok fazla ısıtabiliyor ve dandik sigorta atmıyor. aşırı ısınan sigortanın üzerindeki plastik alev alıp çakmak gibi yanıyor ve üstünde ne varsa tutuşturuyor. böyle bir durumla karşılaşılmaması için sigorta kutusunu ara sıra açıp, eriyen sigorta var mı kontrol edin. bazı sürücüler, acil durumda sigortayı değiştirmek yerine üzerine tel sarabilir ve o şekilde kalır. ikinci el otomobil alırken sigorta kutusunu açıp kontrol edin. zaten sigorta attıysa bir sorun vardır ve tel sarılarak iş daha da tehlikeli hale getirilir.


- marş dinamosu gece yangına sebep olan donanımlardan biridir. dinamo üzerine akü üstünden sürekli olarak artı akım gelir ve bu kablo gevşek hale gelip yerinden bir sebeple çıkarsa, sağa sola temas edip yangın çıkmasına sebep olur. bu arıza en çok seyir halindeyken olur. düzenli olarak marş dinamosuna giren kabloları kontrol edin. aracınız son zamanlarda marş problemi yaşıyorsa, bu kabloyu bir kontrol ettirin derim.

bu görselde b noktası gevşer ve bir yerlere temas ederse aracın aküsü patlar


- amatörce bağlanmış alarm, ses sistemleri, led ışık, geri görüş kamerası gibi donanımlar için sağdan soldan kablo çekip otomobil içerisinde bir şeyler yapmak yangına sebep olabilir. koltuk ısıtma pedi alıp çakmaklık üzerinden kablo çekilmez örneğin. otomobillerde orijinal olarak iki kablo elektrik bandıyla birleştirilmez. her şey kitabına göre uygun olarak döşenmiş ve size sunulmuştur. kestiğiniz bir kabloyu izole etmek için kullandığınız elektrik bandı zamanla açılabilir ve istenmeyen noktalara temas etmesi yangına sebep olabilir.


örnek bir anfi kablosu


- marş motorunun volant üzerinde takılı kalması, rulmanların kilitlenip kayışı yakması gibi sebepler de yangına sebep olur. standart bir kullanıcı bu tür sorunları anlayabilir fakat hiç anlamayıp devam eden birçok sürücü var.

3. sürücü kaynaklı yangınları ise şu şekilde sıralayabiliriz

- aracın içerisine sigara düşürmek. camdan attığını düşündüğü sigara izmaritinin içeri girip arka koltukta yangın çıkarması.

- yaz gününde araç içerisinde çakmak unutmak. çakmak patlayıp yangına sebep olabilir.

- yine yaz sıcağında araç içerisinde güneş gören bir yerde cam şişe, plastik şişe, bardak ve gözlük gibi mercek etkisi yapan eşyaları bırakıp gitmek. güneşin tepeden doğru acıyla geldiği bir anda, aracınızın park halinde iken alev almasına sebep olabilirsiniz.


- aracın içerisinde yine güneş gören bir yerde cep telefonu, tablet, kamera gibi bataryası olan bir elektronik cihaz bırakıp gitmek, bataryanın sıcaktan patlamasına ve yangına sebep olabilir.

- kazalar da yine sürücü etkisine giriyor.

4. çevre kaynaklı sebepler ise genelde sizin ve aracınızın sebep olmadığı yangınlardır

doğal afetler, kundaklama, başkalarının hatası gibi etkenler. aracınıza park halindeyken yıldırım düşerse yangın çıkarabilir. yine bir başkasının balkondan attığı izmarit, uçup camdan içeri girebilir ve yangına sebep olur. sizinle husumeti bulunan biri gece gelip aracınızı kundaklayabilir.

otomobilinizde sıra dışı bir yakıt kokusu, yanık kablo ya da yanık kumaş benzeri bir koku alıyor, durduk yere göstergelerin anlamsızca yanıp söndüğüne ya da kısıldığına şahit oluyorsanız hemen aracınızı kenara çekin ve stop edin. koku dışarıdan gelmiştir diye düşünmeden önleminizi alın ve gerekli kontrollerinin yapın. eğer ki motor bölümünden yükselen bir duman görüyorsanız, ne kadar hafif olursa olsun kaputu açmayın ve yangın tüpünü motor kaputunu hafifçe aralayıp içeri sıkın. aniden kaputu açarsanız birden alev patlaması yaşayabilirsiniz.

bir duman ya da alev yok fakat koku kesinlikle sizin aracınızdan geliyorsa, akünün eksi tarafını hemen sökün ve o şekilde bırakın. bir servisi arayıp yardım isteyin. eğer ki motordan yoğun siyah duman geliyor ve ara ara alev de görünüyorsa, derhal kapıları açın ve aracı terk edin. örnek vermek gerekirse, yakıt sistemi kaynaklı bir arızadan sonra alevin tamamen otomobili sarması yaklaşık iki dakika sürer. önden alınan bir rüzgar var ise daha kısa sürer bu. böyle bir durumda ilk olarak canınızı kurtarın ve hemen itfaiyeyi arayıp yardım isteyin. güvenliği ele alıp her şey bitince yakın bir sigara ve oturup izleyin.