Devletin Emeklilik Olayından Çekilmesi Uzun Vadede Neden Sıkıntı Yaratır?

Ekşi Sözlük'te devletin emeklilik mevzusundan çekilip, bunu özel sektöre devretmesi yoğun olarak konuşuluyor. Bunun neden mantıklı olmadığına dair görüşleri derledik.
Devletin Emeklilik Olayından Çekilmesi Uzun Vadede Neden Sıkıntı Yaratır?
iStock

devletin emeklilik olayından komple çekilmesi, tarihin en saçma önerisidir

siz hiç türkiye'nin abd ya da bazı avrupa ülkelerine kıyasla son derece fakir olmasına karşın neden türkiye'de evsiz nüfusunun çok olmadığını düşündünüz mü? sebebi emeklilik sistemi.

var olan emeklilik sisteminde devlet sizin adınıza paranızı işletmez. daha ziyade çalışanlardan aldığı emeklilik payları ile var olan emeklilerin parasını öder. nüfusun yaşlanması, türkiye'de zaten sıkıntılı olan emekli/çalışan dengesine elbette zarar veriyor fakat bunun tek çaresi devletin emeklilik işinden çekilmesi değil. avrupa'da çalışan/emekli oranının 5'ten yüksek olduğu söylenir, türkiye'de ise bu 2-3. sebebi de kayıt dışı ekonominin çokluğu. devlet kayıt dışı ekonomi ile uğraşarak bu oranı arttırabilir.

devlet emeklilik olayından çekilme provası olarak bireysel emeklilik fonlarını %25 destekleme fikrini geliştirdi. sonuç? bireysel emeklilik fonları %25 destekle dahi faiz getirisine zor ulaştı. yani bankalar, emeklilik fonlarını değerlendirirken o kadar hesap kitap yapıp devlet tahvili kadar bir getiriye bile ulaşamadı. başka bir deyişle birileri sizin paranızı kötü yatırımlarla hüpletti ama farkında değilsiniz.

devlet tahvili demişken, devlet tahvilleri bir ülkenin en garanti yatırım aracıdır. insanlar bireysel olarak devlet tahvili alsalar, emekli olunca da bunları satsalar nasıl olur? değişen pek bir şey olmaz, zira yine para devlete girecek ve devletten çıkacak. şimdiki sistemden pek farkı yok.

abd'de işler nasıl yürüyor? insanlar emeklilikleri ile kendileri ilgileniyor. bu da o an har vurup harman savuran ve emekliliklerine yeterli yatırımı yapamayan insanların aç kalması demek. 25-30 yaşlarında yaptığınız hataların cezasını 65 yasında çekmenize gerek yok. bir de mortgage krizi öncesinde kredi derecelendirme kuruluşları tarafından (moody's, s&p, fitch) aaa, yani devlet tahvili kadar garantili notlanan subprime mortgage'lar battı, on binlerce emeklinin parası içeride kaldı. hata olduğunu asla bilemeyeceğiniz bir hatadan dolayı evsiz kalabilirsiniz.

türkiye'de devlet emeklilik işinden çıkarsa çıktığı gün olacakları size söyleyeyim. birileri size konut hissesi satacak, zira türkiye'de açık ara en büyük getiri emlakta ve köyden kente göç devam ettiği için de emlak balonu henüz oluşmadı. size diyecekler ki emlak 10 yılda %100 civarında bir getiriye sahip, 25-30 yıl ödeyin emekli olunca o konutları teker teker satıp size maaş ödeyeceğiz, kira gelirlerini de o maaşa ekleyeceğiz. yüzbinlerce kişi emlak hissesi alacak, sırf bundan dolayı konut fiyatları katlanacak. insanlar emekli olmaya başlayınca ve o evler satılmaya başlayınca türkiye tarihinde ilk gerçek emlak balonu oluşacak. binlerce müteahhit kesesini doldururken yüzbinlerce insan beş kuruş emekli maaşı alamayacak.

son olarak emekliye giden para zaten son derece azdır ve o para hemen dönüşüme katılır. (bkz: velocity of money) bu sebeple emekliden tasarruf etmek piyasadan para çekmektir, ekonomiye zarar verir.

küçük devletçiler, rica ediyorum defolun gidin. devletin büyüğü makbuldür.

refah düzeyinde en yüksek 10 ülke -ortalama yaşam süreleri- ve bu ülkelerdeki emeklilik yaşlarını karşılaştıralım

1- yeni zelanda: 81,30 ortalama yaşam süresi - 65,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 16,30 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

2- norveç: 81,90 ortalama yaşam süresi- 62,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 19,90 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

3- finlandiya: 81,00 ortalama yaşam süresi - 63,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 18,00 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

4- isviçre: 82,60 ortalama yaşam süresi - 65,00 emeklilik yaşı- emekli olduktan sonra 17,60 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

5- kanada: 81,90 ortalama yaşam süresi - 65,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 16,90 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

6- avustralya: 82,30 ortalama yaşam süresi - 65,50 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 16,80 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

7- hollanda: 81,40 ortalama yaşam süresi - 66,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 15,40 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

8- isveç: 82,10 ortalama yaşam süresi- 61,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 21,10 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

9- danimarka: 79,50 ortalama yaşam süresi- 65,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 14,50 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

10- ingiltere: 80,80 ortalama yaşam süresi - 65,00 emeklilik yaşı - emekli olduktan sonra 15,80 yıl ortalama yaşam beklentisi var.
.....
78- türkiye: 75,00 ortalama yaşam süresi - 60,00 emeklilik yaşı- emekli olduktan sonra 15,00 yıl ortalama yaşam beklentisi var.

ekşi sözlük'te sav: "o yüzden emeklilik yaşı modern ülkelerdeki gibi 70 olmalı."

çıkan gerçekler

- modern ülkelerin hiçbirisinin emeklilik yaşı görüldüğü gibi 70 değil.
- türkiye'nin emeklilik yaşını 70 yaptığımız farz edersek, emekli olduktan sonra ortalama yaşam beklentimiz 5 yıl oluyor.
- refah seviyesi yüksek ülkeler arasında en uzun emeklilik keyfi 21,10 yıl ile isveç'te.

benim çıkardığım sonuç

- uzun dönemde hepimiz ölmüş olacağız.
- ortaya devletin emeklilik olayından komple çekilmesi savını atanlar bir ergen veya troll olabilir.
- beyin bedava.

kaynaklar:
refah düzeyi yüksek ülkeler
ortalama yaşam beklentileri
emeklilik yaşları

Kendi Paranı Kendin Biriktirerek Erken Yaşta Emekli Olma: Financial Independence Retire Early