Gücünü Tamamen Halktan Alarak Başarıya Ulaşan En Etkili Protesto Eylemleri

Genellikle halk tabanından doğmuş ve muhalif olduğu görüş veya rejimleri etkilemeyi başarmış toplum hareketleri. İnsan okudukça sıradan halkların neler başarabileceğini bir kez daha görüyor.
Gücünü Tamamen Halktan Alarak Başarıya Ulaşan En Etkili Protesto Eylemleri

tarihte öyle protesto eylemleri var ki diktatörleri alaşağı etmiş, siyasal sistemleri değiştirmiş veya savaşları nihayete erdirmiştir. aşağıda anlattıklarım tamamen subjektif ve tarafımca kaleme alınmış olmakla beraber, olayların tarihteki önemini yadsımak mümkün değildir.

1. yasemin devrimi

Muhammed Buazizi anısına bırakılan mumlar.

tunus’ta 26 yaşındaki üniversite mezunu seyyar satıcı muhammed buazizi, zabıtalar tarafından arabasına el konması sonrasında kendini yakarak intihar etti. zaten işsizlik ve hayat pahalılığından yakınan tunus halkı için bu olay, patlama noktası oldu. protesto gösterileri, el cezire ingilizce ve twitter üzerinden yayınlanması sonrasında uluslararası çapta destek buldu. hükümetin internet ve medya üzerinden yayın yasağı koymasına, daha sonrasında da sokağa çıkma gibi kısıtlamalar getirmesine karşın protestolara engel olunamadı. sonuçta 23 yıldır ülkeyi yöneten zeynel abidin bin ali hükümeti düştü ve 14 ocak 2011’de kendisi de ülkeden kaçtı. tunus’ta yaşanan olaylar, diktatörlükle yönetilen diğer arap ülkelerinde de illallah eden halkları uyandırdı ve “arap baharı” olarak anılan özgürleşme hareketlerinin fitilini ateşledi.

2. 1968 fransa olayları

Beş işçi, fabrikaları önünde grev yapıyor. / Haziran 1968, Güney Fransa / Fotoğraf: GeorgeLouis

1960'lı yıllara gelindiğinde amerika ve sovyet rusya fiilen savaşmıyor olsa da rejimleri ve fikirleri tüm dünyada çatışıyordu. 1967'de ernesto che guevara, bolivya ordusu tarafından öldürülmüştü. 1968'de fransa'da bir üniversitede öğrenciler tarafından kapitalizme, tüketim toplumuna ve amerikan emperyalizmine karşı başlatılan protesto gösterileri, tüm fransa'ya sirayet etti. 50 milyon nüfuslu fransa'da 11 milyon işçi greve gitti. ekonomi bir anda durdu. eylemler ise çatışmalardan ziyade sokaklarda şarkılar, sloganlar eşliğinde festival şeklinde sürdürülüyordu. ancak bir türlü sonlanmayan eylemlere "de gaulle" yönetimince polis müdahalesi başlatıldı. ayaklanmalar durmak yerine büyüdü. başkan charles de gaulle almanya'ya kaçmak zorunda kaldı ve seçimleri yenileyeceğini ilan etti burada. protesto eylemleri sona erdi. bu olaylardan sonra kilisenin etkisi azaldı, "bireye önem verilmesi" gibi kavramlar ön plana çıktı. geleneksel ahlak ve toplum kuralları sorgulanmaya başlandı. "feminizm" ve "eşcinsellik" toplumda kabul görmeye başladı. diyeceğim o ki fransa geri dönülemez şekilde değişti.

3. gandi’nin tuz yürüyüşü

mahatma gandi’nin 1930 martından nisanına kadar süren tuz yürüyüşü, o dönemde hindistan’da yönetimi elinde bulunduran ingilizlere karşı bir protesto niteliğindeydi. 78 kişi başladığı yürüyüşüne 60 bin kişi katıldı. “satyagraha” adını verdiği bu toplu sivil itaatsizlik eyleminin amacı, 25 milyon poundluk vergiye kaynak teşkil eden, ingilizlerin denizden tuz elde etme tekelini delmekti. o dönemde hinduların denizden tuz çıkarması yasaktı ve gandi bu yasayı bizzat deldi. 5 mayıs’ta tutuklanarak hapse gönderildi. hayatı boyunca ayrımcılığa başkaldıran gandi, 1947’de hindistan’ın bağımsızlığını ilan ettiğini gördü ve 5 ay sonra bir hintli tarafından suikaste uğrayarak öldürüldü. gandi’nin “satyagraha” adını verdiği eylemler bütünü, tüm dünyada şiddetsiz protesto gösterilerinin referans noktası oldu.

4. washington özgürlük yürüyüşü

Joan Baez ve Bob Dylan

amerika birleşik devletleri'nde kölelik 1865'te anayasa ile kaldırılmasına karşın siyahilere karşı ırkçılık 1960'lı yıllara gelindiğinde hala devam ediyordu. öyle ki 1963 senesinde büyük çaplı sivil gösteriler yapılmadan önce başkan john f. kennedy göstericileri olayların kanlı bitebileceği şeklinde uyardı. tüm bunlara karşın 28 ağustos 1963 günü washington'da 250bin amerikalı, pastör martin luther king liderliğinde ırkçılığı protesto etmek için yürüdü. 3 binden fazla basın mensubu oradaydı. bob dylan, marian anderson gibi sanatçılar performans sergiledi ve king ünlü "bir hayalim var" konuşmasını yaptı. 1964 senesinde "yurttaş hakları kanunu" ve 1965'te "oy hakkı kanunu" tüm bu protesto eylemlerinin neticesinde kazanılan başarılar oldu. 1968 senesinde martin luther king başka bir protestoya liderlik etmek üzere beklerken uğradığı suikastte öldürüldü.

5. boston çay partisi

1773 yılına gelindiğinde amerika henüz kurulmamıştı ve ingiliz kolonileri yönetimleri altındaki amerikalılara ağır vergiler uyguluyordu. vergi uygulanan önemli ürünlerden birisi de ingiltere’den ithal edilen çaydı. vergilerden yılan amerikalılar kızılderili kılığında boston limanı’ndaki gemilere sızdı ve 45 ton çayı denize döktü. dökülen çay o kadar fazlaydı ki bu iş tam 3 saat sürdü ve 1 milyon dolarlık çay, denizin sularını boyladı. olaylarda yaralanan veya ölen olmadı ancak olaylar sonrasında ingiliz hükümeti dökülen çayların parasını talep etti. tabi olaylar durulmadı, mart 1774’te bir grup bostonlu yine gemilere sızdı ve bu seferde 30 kutu çayı denize döktü. boston çay partisi, amerikalıların ingiliz egemenliğine başkaldırısının başlangıç noktası oldu ve 4 temmuz 1776’da amerika birleşik devletleri kuruldu.

6. liberyalı kadınların barış çağrısı

Ellen Johnson Sirleaf

batı afrika'da yer alan bir ülke olan liberya'da, 1989'da başlamış iç savaş tam 14 yıldır devam ediyordu. 250 bin insan ölmüş ve bir o kadarı da göç etmek zorunda kalmıştı. kocaları, çocukları savaşta yitip giden liberyalı kadınlar bir eylem yapma kararı aldı. hristiyanı, müslümanı hepsi birleşti ve şiddete karşı, barış için çağrıda bulundular. kadınların düzenlediği bu protesto eylemi seks yapmamayı da içeriyordu. en sonunda devlet başkanı charles taylor ile isyancı grubu gana'da barış görüşmelerine ikna ettiler. beyazlar giymiş 200 kadar kadın barış görüşmelerinin yapılmasına eşlik etti ve 14 yıl sonra liberya'da barış tesis edildi. ilerleyen yıllarda da ilk kadın devlet başkanı "ellen johnson sirleaf" göreve geldi.

7. kadife devrim

Vaclav Havel ve protestocular / Kasım 1989

1980'li yıllara gelindiğinde sovyet rusya'da mihail gorbaçov göreve gelmişti ve komünist politikalarda yumuşamaya gitmişti. ancak çekoslovakya katı komünist rejime devam ediyordu. 9 kasım'da berlin duvarı'nın yıkılmasından umutlanan öğrenciler, 17 kasım 1989'da komünizme karşı yürüdü. hiçbir silah kullanmayan eylemciler, polis şiddetine maruz kaldı ve 167 kişi hastanelik oldu. bu olay tüm ülkede yankılandı ve ertesi gün ülkenin üçte ikisi greve gitti. 28 kasım'da politbüro görevi bıraktı ve hazirandaki seçimlerle çekoslavakya komünizmden demokrasiye ve liberal sisteme yumuşak bir geçiş yaptı.

kaynak: https://www.history.com/

Tam Bir Fiyat Performans Ürünü Olan Huawei P Smart 2019'un İncelemesi

Paris'te Başlayıp Tüm Dünyayı Sarsan Ayaklanma Hareketi: 1968 Mayıs Olayları

Komünizmden Demokrasiye Kansız Bir Şekilde Geçilmesini Sağlayan 1989 Tarihli Kadife Devrim