Huawei'nin Kendi İşletim Sistemini Yapacak Olması Ne Kadar Mantıklı Bir Hareket?

Google desteğini şimdilik kaybeden Huawei'nin sonraki hamleleri merakla bekleniyor. İlk adım yeni bir işletim sistemi kuracaklarını açıklamak oldu. Bakalım.
Huawei'nin Kendi İşletim Sistemini Yapacak Olması Ne Kadar Mantıklı Bir Hareket?
iStock

Çinli telekominikasyon devi Huawei, geçtiğimiz gün Google'ın kendilerine verdiği desteği Trump kararı neticesinde kesmesi üzerine kendi işletim sistemini yapacağını duyurdu

Huawei CEO'su Yu Chengdong, işletim sisteminin 2020 yılının ilk ya da ikinci çeyreğinde hazır olacağını söyledi

Bakalım neler olacak?

Duyuru sonrası akla ilk gelen fikir şu

bu sistem, içerisinde youtube, google maps, google drive, whatsapp, instagram, facebook ve twitter gibi abd uygulamaları olmadıktan sonra çin dışı kullanıcı için ölü doğacaktır.

huawei bu işi çok yanlış anlamış gerçekten, kendi sistemlerini yapmayı düşünüyorlarsa.
küreselleşme nedir, nasıl gerçekleşir bir incelemesi lazım marka yetkililerinin.

Yapılacak sistemin teknik analizi

mesele sadece teknik bir mesele değil. uygulama ve servislerin çalışması için yazılan kodun o cihazda çalışabiliyor olması yeterli değil. bir app'in çalışması için aşağıdaki şeylerin yapılması lazım

1) uyumlu kod. bu web app'ler için tamam, binary app'ler için ise android temelli bir işletim sistemi olması durumunda yapılabilir.

2) yapılacak app'ler için geliştirici toolchain'ı. eğer düz android olmayacaksa ve bire bir aynı toolchain kullanamayacaksa bu şirketler ve geliştiriciler için ek risk, maliyet çaba demek.

3) yapılacak app'ler için servisler. bildirm hizmeti ve ödeme sistemleri, konum servisleri ve daha neler neler. bunlar uzaydan gelmiyor, apple ve google gibi şirketlerin kurduğu altyapılarla ve bankalar ve ülkelerle vardıkları anlaşmalarla mümkün oluyor. bu sayfa göstermek dışında bir şey yapmak isteyen web app'leri için de geçerli.

4) app'lerin tüm bu servislerden yararlanabilmesi ve dağıtımı yapılabilmesi için yasal altyapı. siz şimdi appstore'a uygulama yüklemek istediğinizde bir sürü anlaşma imzalıyorsunuz, bir de üstüne abd'de, brezilya'da kore'de v.s. app'inizin satılabilmesi için bir sürü beyanda bulunuyorsunuz. çünkü neden? çünkü geliştirdiğiniz app ihracat olmuş oluyor ve google ile apple bu işin yasal altyapısını kurmuş ve sizin için hallediyor.

1. madde kolay, android'in özü açık kaynak zaten, onun üzerine kat çıkılır
2. madde birinci maddede android tercih edildiyse kolay olabilir, android'den ne kadar uzaklaşılırsa da o kadar zor hale gelir. imkansız bile olabilir, her yiğidin harcı değildir.
3. madde de daha çok teknik bir konu ve aşılması mümkün olabilir ama zordur, her yiğidin harcı değildir. teknik servisleri halletse ödeme sistemlerini aşamaz yasal sebeplerle.
4. madde ise siyasi ve ticari bir konu. işte bu konuyu huawei dünyanın en iyi mühendislerini toplasa da abd'nin rızası olmadan aşamaz.

Olayın Çin tarafındaki hukuki sıkıntısı

problemin kendisi çin devletidir. olay kendi işletim sistemini yapmak değil, bunu geniş yelpazeye yayabilmek. yapsa bile kim app yazar huawei için? diyelim ki ürün yaptınız ve çin pazarına da girecek bu ürün. derken hooop çinli bir şirket aldı, kopyaladı ve kendisi programın sahibi olduğunu söyledi. mahkemeye mi vereceksiniz? kim sizi takar. çinli şirketler her şeyi usulsüz bir şekilde çalıyor ve hiçbir şey olmuyor.

hatırlayın apple-samsung savaşını. neden çinli şirketlere aynısı olmuyor? adamların kimseyi taktığı yok. lisansların hiçbir anlamı kalmıyor. özgür yazılımcılar için bile durum pek iç açıcı olmaz.

demokrasi demokrasi demokrasi diye yırtınmıyor insanlar. çin şimdiye kadar elindeki muazzam nüfus gücü yüzünden kimseyi takmıyordu. ama eğer dünyaya açılacaksan takmak zorundasın. örneğin, ben uygulama yazabilecek olsam, huawei için yazmam. özgür lisanslı olsa bile adamlar çalıp kendi marketlerine ekler ben de hiçbir şey yapamam.

Huawei tarafına olumlu yaklaşan bir görüş

huawei kesinlikle küçümsenmemesi