İnsan Zihninin Makinelerce Taklit Edilip Edilemeyeceği Sorusuna Yanıt Arayan Turing Testi

1950 yılında ünlü bilim insanı Alan Turing tarafından tasarlanan Turing testine biraz yakından bakalım.
İnsan Zihninin Makinelerce Taklit Edilip Edilemeyeceği Sorusuna Yanıt Arayan Turing Testi
iStock.com


turing imitation game olarak da geçen test'in orjinali şöyledir

3 tane terminal bulunur, birinde soru soran, diğerinde bir bayan kullanıcı sonuncusunda ise erkek kullanıcı yer alır. soru soran kişi sırasıyla iki kullanıcıyı da sorgular. sorgulayan kişi kimin erkek, kimin kadın olduğunu bulmak zorundadır. oyunun kuralına göre erkek, sorgulayan kişiye kendisinin kadın olduğunu inandırmaya çalışacaktır.

ikinci aşamada erkeğin yerini ai alır, ve amaç gene aynıdır, bir kadın gibi görünmek.


burda kullanıcının bilgisayar mı yoksa insan mı olduğunu anlayabilmek için sorulacak sorular önemlidir. örneğin sorgulayıcı zor bir matematik işlemini sorup, gelecek cevabın hızına göre karşısındakini teşhis etmeye çalışabilir. bununla birlikte bilgisayar da cevabını geciktirerek insan taklidi yapabilir.

sorgulayıcı insanın duygusal dünyası ile alakalı sorular da yöneltebilir, örneğin kullanıcının kısa bir şiir yazmasını veya bir resim yapmasını talep edebilir, bilgisayar da bu dünyayı simüle edebilmelidir.


alan turing, 20. yüzyılın sonu gibi bir makinanın bu testi geçebileceğine inandıysa da, şu ana kadar hiçbir bilgisayar bu testi geçememiştir.

düşünebilme yetisinden çok hakem konumundaki kişiye benzer şekilde düşünebilmeyi ölçtüğüne inandığım test. şöyle ki:

günün birinde bir makinenin bu testi geçtiğini varsayalım. artık bu makineyi düşünebilen ve değerlendirme yapabilen bir "özne" olarak kabul etmek durumundayız. yani bu kişi hakemin yaptığı işi yapmaya uygundur. şimdi hakem masasına makineyi oturtalım. diğer terminalin başına da bir insan koyalım ve kendisinin insan olduğunu ispatlamaya çalışsın.


tahminim şudur ki makine kendisini düşünebilen ve insana benzeyen bir varlık olarak düşüneceğinden kendine benzer bir düşünce sistemi ve değerlendirme mantığı olanları insan olarak kabul edecektir. öyleyse ona benzer gelişmiş makineleri düşünebilen özneler olarak kabul etmesi kuvvetle muhtemeldir. daha da ileri giderek diyebilirim ki bu testte kendisinin insan olduğunu ispat edemeyecek adem oğulları olacaktır. 

sonuç olarak diyebilirim ki bu test bir düşünme yetisi değerlendirme testi değil, bir benzerlik ölçme testidir.