Manuel (Düz) Vites Kullanırken Uygulayabileceğiniz Balata Kurtarıcı Tavsiyeler

Manuel vites kullanırken uygulayabileceğiniz ve baskı balata sisteminizi pahalı bir tamirden kurtarabilecek önerileri sıralayalım.
Manuel (Düz) Vites Kullanırken Uygulayabileceğiniz Balata Kurtarıcı Tavsiyeler
iStock

çoğu kişi rahatlık açısından otomatik vites tercih etse de, bazılarımız mecburiyetten ya da keyif amaçlı olarak manuel vites tercih edebilir. kullanım alışkanlıkları şanzıman ve baskı balata sisteminin ömrünü kısaltır. şu an bir baskı balata değişiminin bin lira ortalamasında olduğunu düşünürsek...

işte sistemin ömrünü uzatmak için birkaç tavsiye 

1- ayağınızı debriyaj pedalı üzerinde tutmamaya özen göstererek işe başlayabilirsiniz. iki ayrı disk birbirine yapışmış vaziyette dönüp motordan gelen gücü tekerlere aktarırken, siz pedala hafifçe dokansanız bile o diskler birbirinden ayrılıp sürtmeye başlıyor. ne oluyor peki; güç kaybediyorsunuz, balata bitiyor ve aracınız daha çok yakıt tüketmeye başlıyor. 

2- vites kolu üzerinde elinizi tutmak ve vites değiştirdikten sonra kolu haddinden fazla ileri itmek aşağıda bir yerlerin canına okuyor. teknik olarak ne olduğunu yazmayacağım ama bir süre sonra o şanzıman aşağı iniyor ve maliyeti bütçenizi ciddi anlamda sarsıyor. ayrıca vites çanağı arızası bu sebepten kaynaklanır. vites kolunu nazikçe kullanmaya ve elinizi vites değiştirdikten sonra kol üzerinde tutmamaya özen gösterin. 

3- aracınızı sadece ve sadece birinci vites ile kaldırın. yüksek viteslerde aracı kaldırmak hem baskı balataya, hemde şanzımana zarar veriyor. ayrıca akis kesmesi ve sente atlamasına kadar gidebilir olay. ayrıca ek bir bilgi vermek istiyorum; en güçlü vites geri vitestir. başka bir aracı saplandığı yerden çekmeniz gibi güç gerektiren durumlarda geriyi kullanın. 

4- aracınız tamamen durmadan geri vitese geçmez. böyle bir hata yaparsanız cart diye bir ses gelir ve dişliler aşınır. geri geri giderken araba ileri viteslere geçebilir ama kesinlikle yapmamanızı öneririm. kısaca; aracınız tamamen durmadan geri ve ileri vitesler arasında geçiş yapmayın. 

5- vites geçişlerini ikişer ikişer atlatmayın. örneğin ikiyle giderken dörde almayın ya da beşle giderken üçe inmeyin. reflekslerinize güveniyor iseniz ve çok çok acil bir durum olursa motor freninden faydalanmak için iki vites birden düşürülebilir. daha fazlasında aracınız trigger kayışı koparır. eğer bir arabaya kol çıkarmak falan istiyorsanız 100 ile giderken birinci vitese alıp debriyajdan ayağınızı çekebilirsiniz. sonrasında motoru ve şanzımanı kaldırıp çöpe atabilirsiniz. özetle; vitesleri sırasıyla geçirin. aracı yığdırmayın.

6- vites geçişlerini devrine göre tamamlayın. otobüslerde ikinci vites ile kaldırılır ya da birinci viteste teker döner dönmez ikiye alınır, binek araçlarda durum böyle değildir. çok düşük devirde vites değiştirmek hem şanzımana hem şanzıman takozlarına zarar verir. ayrıca aracınız çok yakar. yüksek devirde değiştirmeniz durumunda motoru sürekli olarak yorarsınız ve yine aracınız çok yakar. vites değiştirirken devir saati ibresini kırmızı bölgeye sokmayın. benzinli bir otomobil için 3 - 4 bin devir vites değiştirme için normal olarak kabul edilir. rampalarda ve yüklü iken rakamı yükseltin. klima açık gidiyorsanız yine bu rakamlara +500 ekleyebilirsiniz. sürüş devri ise 2000 / 2500 aralığında olmalı. daha düşük devirlerde sürekli olarak sürmek, katalizörün tıkanmasına yol açar.

7- vitesleri sakince geçirin. boşu şanzımana gösterin der ustalar. vites geçişlerinde debriyaj pedalına tamamen basın, yarım basıp vites geçirmenin sonuçları uzun zaman sonra cebinizi yakabilir. ayrıca debriyaja basmadan vites geçirme olayını yapanlar var, kesinlikle bunu yapmayın. 

8- geri vitese aracınız girmiyor ise zorlamayın. birinci vitese alıp 10 santim ileriye gidip tekrar geriye takın. rahat rahat geçiş yaptığını göreceksiniz. 

9- arabanın yükünü şanzımana bindirmeyin. aracınızı rampada park ederken vitese takabilirsiniz ama bunu yapmayın. önce el frenini çekin, frenden ayağınızı kaldırıp aracı stop edin ve sonradan vitese takıp aracı terk edin. 

10- trafik ışıklarında beklerken aracı vitese alıp ayağınızı debriyaja basılı şekilde beklemeyin. rampa gibi bir yerde yarım debriyaj yapıp arabayı tutmaya kalkmayın. bu balatayı hızlı bir şekilde bitirir. 


arızaları nelerdir?

1- en önemli arızası baskı balata kaynaklıdır. aslında bu bir arıza değil, periyodik olarak değişmesi gereken bir parçadır. ömrünü uzatmak tamamen sizin ayağınızdadır. aracınız silkeleyerek kalkıyor, rampalarda motor devri yükselip araba gereken tepkiyi göstermiyor, yakıt fazlalaştı, vites geçişlerinde cart diye ses geliyor, debriyaj çok sertleşti ve debriyaj çok yukarıdan kavrıyor şikayetleri baskı balatanın bittiğine işarettir. yolda kalmanız an meselesi olabilir.

2- balatadan bağımsız olarak baskı arıza yapabilir. hidrolik olanlar için merkez arızası çok sık görünür ve debriyaj sertleşir. hatta pedala bastığınızda bir gariplik hissedersiniz. titreme, ayağınızı geriye itme vb gibi. prizdirek arızası ise kendini ses ile belli eder. pedala bastığınız an kesilen bir ses gelmeye başlar tık tık tık şeklinde, bu ses bilyaların dağılmaya başladığına işaret eder. bir yılda gidebilir, on günde. son noktasında inanılmaz bir demir sürtme sesi gelir hizar makinesi gibi. çekici çağırın. inat edip sürmeye davam ederseniz, şanzıman kavanozunu bile patlatabilirsiniz.

3- debriyaj teli kopması sık görülen arızalardan biridir. debriyaja bastınız ve bir ses gelip pedal dibe düştü ise geçmiş olsun. çekici çağırmadan direkt olarak ustayı çağırın. bilen birisi 10 dakikada o teli takar. olmayacak yerde kaldıysanız aracınızı stop edin ve birinci vitese takıp marş yapın. araç yürüyecektir çalışıp. ama tavsiye eder miyim? hayır.. bu şekilde kenardan kenardan harareti kontrol ederek bir noktaya kendinizi atabilirsiniz.

4- şanzıman yağı efsanesi var bir de. "bunlar ömürlük, asla değişmez" diyen tipler çok olur çevrenizde. maalesef şanzıman yağları da motor yağı gibi ölümlüdür ve değişmesi gerekir. bulunduğunuz iklime göre bir şanzıman yağı alıp değiştirmenizi kesinlikle tavsiye ederim. ayrıca şanzıman yağı değiştirirken bir mıknatıs bulunur kapakta ve o mıknatıs parçalanan dişlilerden kopan demir parçalarını yağın içerisinden çeker alır. değiştiren ustaya mutlaka mıknatısı kontrol etmesini söyleyin. şanzıman durumu hakkında bilgi verir. ayrıca yağın eksik olması durumunda dişliler zarar görmeye başlayacaktır.

5- vites kolunun boşa çıkması olayı vardır. vites kolu bir anda boşta bile durmayıp sağa sola yatmaya başladıysa korkulacak ciddi bir arıza yoktur. vites aktarma kolları yerinden çıkmıştır ve motor kaputunu açıp alt taraflara doğru dikkatlice bakarsanız, kollardan birinin yerinden çıktığını görebilirisiniz. sebebi 5 liralık burçlardan kaynaklanır ama takması çok zordur. siz kolu çıkan yerin karşılığına sadece bırakıp yavaş yavaş vites değiştirerek sanayiye gidebilirsiniz. anlamıyorsanız usta çağırın.

6- vites kolu çok sallanıyor. bunun sebebi vites aktarma kollarının burçları eskidiği için yapar. boş bir gününüzde götürüp değiştirirseniz, sorun ortadan kalkacaktır. gaz verince vites kolunun çok az geri gelmesi normaldir. anormal bir hareket gösteriyor ise sorun şanzıman takozundan kaynaklanır. şanzıman, araç haraket halinde iken bir miktar esnemesi gerekir. bunu gerçekleştiren parça aşındı ise, vites kolu ileri geri kendi kendine gaz verip aldıkça hareket eder.

7- diğer arızalar şanzımanın aşağı indirilmesini ve komple revizyon geçirmesini gerektirir. dişli kırması, senkromenç arızası vb gibi. bu tür arızalar ender olarak görünse de yolda kalmanıza sebep olabilir. örneğin sadece tek bir viteste gelen uğultu sesi, şanzımanın "ben gidiyorum" dediğine işarettir.

manuel vites kullanmanın zevki başkadır. otomatik vitese göre daha pratik arızaları vardır ve kolay kolay yolda bırakmaz. kontrolün tamamen sizde olması ise arabaya olan güveninizi arttırır.

son olarak; pedal lastikleriniz eskiyse değiştirin ve topuklu ayakkabı ile araba sürmeyin. manuel vites hiç sürmeyin.