Neden Grönland Bir Ada İken Avustralya Bir Kıta?

Gayet de bir ada gibi dururken Avustralya bir kıta olarak kabul ediliyor. Dünya'nın en küçük kıtası. Peki bu durum neden böyle?
Neden Grönland Bir Ada İken Avustralya Bir Kıta?
iStock

yaklaşık 7.7 milyon kilometrekare olan avustralya, dünya'daki en küçük kıtadır. aslında, grönland’a güney amerika’dan daha yakın boyutta ve yapıda olması, avustralya’yı grönland gibi bir ada mı yapıyor?

avustralya’ya bazen “ada kıtası” denmesine rağmen, çoğu coğrafyacı adaları ve kıtaları ayrı şeyler olarak görür. otoritelere göre bir ada, hem “tamamen suyla çevrili” hem de “bir kıtadan daha küçük” bir kara kütlesidir. bu tanım gereği, avustralya bir ada olamaz çünkü zaten bir kıta olarak değerlendirilmektedir.

fakat bu durumda, avustralya ile grönland arasındaki fark nedir? neden grönland 2.165.230 kilometre kare yüzölçümü ile, dünya'nın en büyük adası yerine bir kıta olarak kabul edilmiyor? ne yazık ki, bir kıtanın kesin bir bilimsel tanımı yoktur. ancak bir kıtayı diğerinden ayırmak için yaygın olarak kullanılan birkaç kriter vardır.

Grönland

ilk olarak, jeolojik bir ayrım vardır. avustralya ve asya'nın çoğu, ayrı tektonik plakalarda yer alırken; grönland, kuzey amerika ile ortak tektonik bir levha paylaşmaktadır. ikinci olarak, biyolojik bir ayrım vardır. avustralya’nın bitki ve hayvan türlerinin büyük bir yüzdesi dünya'nın başka hiçbir yerinde bulunmaz, grönland’ın ise türlerinin daha azı benzersizdir. üçüncü olarak da, antropolojik bir ayrım vardır. aborijin halkı avustralya ile sınırlıdır, yerli grönlandlılar ise kanada, amerika birleşik devletleri ve rusya dahil olmak üzere kuzey kutuplarında bulunan tüm ülkelerdendir.

bu kriterlerin her biri kendi başına yeterli olmayabilirken -örneğin, avrupa ve asya tektonik bir tabakayı paylaşır ancak genellikle kültürel nedenlerle ayrı kıtalar olarak kabul edilir- birlikte ele alındıklarında, kıta olarak neyin nitelendirildiğine dair genel bir anlayış oluştururlar.

aynı zamanda temel yüzölçümü meselesi de vardır. avustralya, grönland'ın neredeyse dört katı büyüklüğündedir. eğer yüzölçümü olarak daha yakın boyutlarda olsalardı, grönland kıta durumu için daha fazla bir hakka sahip olabilirdi.

avustralya ve grönland arasındaki bu büyük farklar, kıta-ada tartışması için kalın bir ayrım çizgisi oluşturur.

Grönland'da Yaşayan Bir Türkten: Dünyanın En Büyük Adasına Dair İlginç Bilgiler