Norveç Nasıl Oldu da Petrolü Zenginliğe Dönüştürerek Başarılı Bir Model Kurdu?

Norveç'in sahip olduğu petrolden çok daha fazlasına sahip olan ancak sefaletle boğuşan ülkeler de mevcut, Venezuela gibi. Peki Norveç nasıl oldu da petrol kaynaklarını zenginliğe dönüştürerek başarılı bir model kurdu?
Norveç Nasıl Oldu da Petrolü Zenginliğe Dönüştürerek Başarılı Bir Model Kurdu?
iStock

genelde sosyal devletin önemi konusunda özellikle nordic model için en çok örnek gösterilen ülkedir norveç ancak bu başarılı devlet kapitalizmi modelinin ardında yatan finans mucizesinden bahsedilmez. şüphesiz norveç'in zenginliğinde sahip olduğu petrolün büyük bir etkisi var ancak norveç'in sahip olduğu petrolden çok daha fazlasına sahip olan ancak sefaletle boğuşan ülkeler de mevcut, venezuela gibi. peki norveç nasıl oldu da petrol kaynaklarını zenginliğe dönüştürerek başarılı bir model kurdu? sorunun cevabı başarılı finansal yönetimde aslında. norveç, hiçbir zaman çok fakir bir ülke değildi ancak 1950'lerde shell tarafından kuzey denizinde doğalgaz rezervleri keşfedildi, ardından petrol aramaları daha da hız kazandı ve oldukça önemli rezervler keşfedilmeye başlandı.


1960'lara gelindiğinde artık norveç, petrol çıkarmak için izinler vermeye başlamıştı. ancak farklı bir yol izlemeye başladılar, devlet kendi petrol şirketi olan statoil'ı kurdu (bugünkü adıyla equinor) ve sondaj izinlerinin minimum %50'sini bu şirkete verme kararı aldı. özel petrol şirketlerine ise %78 kurumlar vergisi uygulamaya başladı. pek çok petrol zengini ülkenin aksine norveç, üretim kapasitesini aşırı artırmak yerine daha sürdürülebilir bir sondaj politikası izlemeye başladı.

1990'lara gelindiğinde ise norveç hükümeti iki şeyin farkına varmıştı. birincisi, yıllar içinde petrol gelirleri birikerek çok ciddi bir miktara ulaşmıştı. ikincisi, petrol fiyatları oynaktı sık sık inip çıkıyordu ve bunu kontrol etmeleri mümkün değildi, öyleyse ülkenin farklı alanlara yatırım yaparak bu riski dağıtması gerekiyordu. bu amaçla norveç merkez bankasının bünyesinde norges bank investment management adında bir yatırım fonu kuruldu. bu yatırım fonu hiçbir şekilde norveç piyasasına yatırım yapamayacak ve hükümet de her ne olursa olsun yatırım fonunun ana parasına dokunamayacak ancak yıllık kazançlarını değerlendirebilecekti.


sabit getirili menkul araçlar, hisse senetleri ve gayrimenkul olmak üzere üç ana alana yatırım yapılması karar alındı. yıllar içerisinde, istanbul'un üçte biri nüfusa sahip olan norveç'in yatırım fonunun büyüklüğü başarılı fon yönetimiyle tam olarak 1 trilyon dolar'a ulaştı! bu fon apple, amazon, alphabet, shell, nestle, novartis gibi şirketlerin yanı sıra türkiye'den de aselsan, türkiye iş bankası, akbank gibi 52 şirketin de hissedarı konumunda. türkiye'deki ellerinde tuttukları hisse senetlerinin piyasa değeri ise 1 milyar dolar düzeyinde 31 aralık 2017 verilerine göre. akılcı yatırım yönetimi politikaları izleyen bu fon, 2017 yılını tam 137 milyar dolar yukarıda kapattı. gördüğünüz gibi keramet petrolde değil, keramet petrol gelirlerini akıllı yatırımlara dönüştürebilmekte. yani keramet finansta...

Hep Güzelliklerinden Bahsedilen Norveç'in Kötü Tarafları

Atiye Dizisi Üzerinden Kendini Aramak Üzerine Yola Çıkanlara Tavsiyeler