Otomobil Lastiği Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar

Arabanıza lastik seçmeden önce mutlaka okumanız gereken, oldukça detaylı bir rehber.
Otomobil Lastiği Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar


lastik üzerinde yazan yazıların, rakamların ve sembolleri ne anlama geldiğini öğrenerek işe başlayalım

boş vaktinizde otomobilinizin yanına gidip lastiklerin üzerinde yazan bilgileri okuyunca lastiklerinizi daha iyi tanımış olacaksanız. otomobillerinizin lastik ölçülerini gerçekten biliyor musunuz? evet, biliyorum diyorsanız daha fazlası için yazıyı okuyun. 

diyelim lastik almaya gittiniz ve söylenen şudur genelde “benim arabanın lastik ölçüleri 185/65r14, var mı elinizde?” bu kadar... çok dikkatli kullanıcılar dışında pek çok kimse diğer rakamlar ve yazılarla ilgilenmez ve belirtilen ölçülerde lastikler alınır takılır. peki diğer bilgiler ne anlama geliyor? 

"p185/65 r14" yazıyor diyelim. öncelikle "p" harfi passenger demek, yani yolcu taşımacılığı için kullanılan lastik. "p" yerine "lt" yazıyor ise hafif ticari falan demektir light truck. standart bir binek otomobilde "p" yazmalı. "185" rakamı sizin lastiğinizin taban genişliğini milimetre cinsinden ifade eder. yani genişliği. diğer 65 rakamı ise yanak genişliğidir. lastiğin taban genişliğinin yüzdesel oranıdır. jant kenarından lastiğin dış son noktasına kadar olan uzunluğudur bu rakam. "r" ise lastiğin radyal olduğunu, sadece "-" işareti var ise çapraz lastik olduğunu ifade eder. radyal lastik yeni bir teknolojidir ve daha fazla yakıt tasarrufu ve yol tutuşu sağlar. bu, lastiğin dış yapısı ile ilgili bir durumdur. en sondaki 14 rakamı ise lastiğin lastiğin iç kenar mesafesini gösterir inç değerinden. jant çapı denir. yani jantı çıkarıp lastiğin ortasındaki boşluktan sağ ve sol kenarı tam ortasından ölçtüğünüz zaman 1 inç = 2,54 cm ve sonuç 35,56 cm çıkacaktır.

lastik ölçülerini anladık ve geçelim diğer sembollere. bu "185/65 r14" yazan sıranın sonunda bir rakam harf dizimi daha vardır “82 t” bu rakam ve harfler her lastikte farklılık gösterebilir. anlamları nedir öğrenelim. "82" aslında bir kod. bunu şurada bulunan tabloyu inceleyerek karşılığının ne olduğunu öğrenebilirsiniz.


bu rakam o lastiğin taşıyabileceği maksimum yük oranını gösterir. 82’nin karşılığı örneğin 475 kg’dır. yani aynı özelliklerde 4 adet lastik 1900 kg yüke dayanabilir sağlıklı bir sürüş için. şimdi kafanızı karıştırmamak adına şunu yazayım; "lastik üzerinde maksimum 2000 kg yazıyor, peki bu ne" diye sorarsanız, o lastiğin güm diye patlayacak olduğu andır. arabanın üzerine kendi ağırlığı dahil toplamda 8000 kilo yük atarsanız, lastikler patlar. 475 kg lastik başına geçildiği zaman lastik güm diye patlamaz ama performansı düşer. fren mesafesi uzar, tutuş azalır. en sonda bulunan “t” harfi ise, lastiğin yapabileceği maksimum hızı gösterir. "t" harfi 190 km/s hıza tekabül ediyor. kodları şuradan inceleyebilirsiniz.


"m+s" bu ingilizce kelimelerin kısaltılmış halleri. (m: mud s: snow) yani çamur ve kar anlamına geliyor. "m+s" yazan lastikler genelde dört mevsim lastik diye tabir edilen lastiklerin üzerinde bulunur.


bu sembolü taşıyan lastikler başlı başına bir kış lastiği değildir. hem yazın, hem kışın kullanılması için, bazı teknik detaylardan vazgeçilmiştir. "m+f+s" yazan lastikler ya da m+s yazıp yanında bir kar sembolü bulunan lastikler tam anlamıyla kış lastiğidir.


ülkemizde pek “f” harfi kullanılmaz, bunun yerine kar sembolü vardır. kış lastiği takmanın zorunlu olduğu yerlerde polisler bu “f” harfini ya da kar sembolünü ararlar lastik üzerinde. "m+s" yazması tek başına yeterli değildir. (f: flake, snowflake, kar tanesi anlamına gelir). bu arada şunu belirteyim, her lastik üreticisi "m+s" harflerini farklı semboller kullanarak yazabilir. örneğin; "m+s / m&s / m-s" gibi. bu kafanızı karıştırmasın.


dot kodu: lastiğin jant tarafına yakın bir yerlerde "dot" yazısı ile başlayan ve ardından karışık bir harf ve rakam gurubun olduğu semboller vardır. "dot", lastiğin üretildiği yer, seri numarası ve üretim tarihini yazar. üretim tarihi genelde en son tarafta bulunur ve bizler için çok önemlidir. kimliklerinizde bulunan doğum tarihi gibi yazmaz. şu şekilde “2419” gibi 4 adet rakam gurubu görüyorsanız, lastiğin 2019 yılının 24’üncü haftasında üretildiğini anlayabilirsiniz. diğer rakamlar bizi pek ilgilendirmiyor. ilgilendirmiyor derken, lastik ile garanti süresince yaşadığınız bir problemde, bu rakamları sizden isteyebilirler.


temperature a, b veya c: bu lastiğin ısıya dayanıklılık oranını gösterir arkadaşlar. "a" en yüksek ısıya dayanıklı lastikler olurken "c"ye doğru dayanıklılık düşüyor.

treadwear: lastik sırtının dayanıklılığını gösterir. değer ne kadar yüksekse lastiğin diş ömrü yasal süreler içerisinde daha uzun olacaktır. 400 değerli bir lastik, 200 değerli bir lastiğe göre iki kat daha dayanıklı olur. kafa karıştırmamak adına şöyle söyleyeyim; bu kullanılan maddenin aşınma oranını gösterir. yani diş derinlikleri daha geç azalmaya başlayacaktır. değer isterse 1000 olsun, 80 bin kilometre sonra o lastik de ömrünü tamamlayacaktır.

traction: lastiğin üzerinde "traction aa" yazıyorsa, bu lastiğin ıslak zeminde başarılı bir tutuş performansı sergilediğini gösterir. değerler iyiden kötüye olmak üzere "aa, a, b, c" şeklinde olur. 


psi: bu harflerin sonunda şöyle yazar “psi max 36 cold”. bu harf rakam gurubu her lastikte farklıdır, psi sonda olur "max" önce falan ama anlatılmak istenen şudur; bu lastiğe soğukken maksimum 36 psi hava basabilirsiniz diyor. üç beş fazla basarsanız lastik bomba gibi patlamaz ama lastiğin performansı düşer. bunu da belirteyim. otomobilinizin genellikle kapı içlerinde bulunan etiketlerde, aracınıza uygun lastik ölçüleri ve psi değerleri yazar.


gelelim şimdi lastik etiketi olayına

öncelikle bir lastik etiketi örneği koyalım.

yeni bir lastik almaya gittiniz ve lastiğin üzerinde hem şöyle bir etiket, hemde şerit halinde renk renk çizgiler var. bu etiketin üzerinde "yakıt pompası" olan bölüm, lastiğinizin size sağlayacağı yakıt tasarrufunu belirtir. "a" en iyisi, "g" ise en kötüsüdür. sağ tarafta ise yol tutuşu gösterilir. en altta bulunan "68db" yazısı ise lastiğin kuru asfaltta ve belirli bir hızda giderken çıkardığı maksimum sesi gösterir. bu etiket lastik üreticileri tarafından kafasına göre değil, sadece lastikleri test eden bir kurum tarafından verilir. https://www.etrma.org/.
etiketlerin değişmesi ihtimaline karşın, lastik ve etiket üzerinde bulunan bilgilerin aynı olduğuna dikkat edin. şerit halinde lastiği çevreleyen çizgiler ise, lastiğin bir arabaya takılıp takılmadığını gösterir. yeni bir lastik alıyor ve üzerinde bu çizgileri göremiyorsanız, muhtemelen lastik birkaç kilometre yol yapmıştır başka bir arabada.

bu yazdıklarımdan daha çok sembol, rakam ve harfler görebilirsiniz ama yukarıda belirttiklerim dışında diğerleri bizi pek ilgilendirmiyor. off road yapan abilerimiz daha detaylı incelerler bu tür rakam ve sembolleri. onların kullandıkları lastikler farklıdır. diş derinliklerini gösteren rakamlar, lastiğin ham maddesi vb gibi işaretleri de gözden geçirirler.

lastik seçerken birtakım kurallara uymak zorundayız. bunları size madde madde yazayım

- otomobilinize aldığınız 4 lastik de aynı özelliklerde olmalı. bakın üretim tarihlerine kadar aynı olmalı. aynı model bir lastiğin farklı üretim tarihli olanını alıp tek olarak kullanmayın. 

- lastiklerin hem kilometre ömrü, kullanmazsanız bile raf ömürleri vardır. kullanılan lastiklerin dişleri aşınır ve yol tutuşu ciddi anlamda düşer. kullanmasanız bile lastiğin hamuru zamanla sertleşir ve dişleri olsa bile yine güvenli bir sürüş sağlayamazsınız. 

- lastiklerin tamamı aynı değerde ve firma tarafından önerilen basınç değerlerinde olmalı.
- otomobilinizin lastik ölçüleri ne ise, ona göre lastik almalısınız. güzel görünsün diye geniş taban, ince yanak lastik alıp takmayın. 

- lastik denince aklınıza tamamen lastikten üretilmiş bir şey gelmesin. içinde çelik teller ve çeşitli katmanlar bulunur.


kaldırım köşeleri, iri taşlar vb. gibi yerlerden alınan darbeler sonucunda lastiklerinizin yapısı bozulabilir. bunun sonucunda lastikleriniz bir noktadan şişme yapar yumurta gibi. buna “lastik balon yaptı ”denir ve derhal değiştirilmelidir.


lastiğim ömrünü tamamladı mı?

lastiklerin üretim tarihleri bellidir ve belirli bir ömürleri vardır. her firma farklı bir süre verebilir ama genelde kullanılsın ya da kullanılmasın ömrü 10 yıldır. yani 9 yıl rafta duran bir lastiği arabanıza takarsanız, 1 yıl kullanabilirsiniz. tabi ki bu 10 yıllık süre, belirtilen koşullarda saklanması durumunda geçerlidir. peki üretim tarihi bugün olan bir lastiği takarsanız kaç yıl gider? kilometre olarak 50000 / 80000, yıl olarak 4-5 yıl. bu süre iklim koşullarına ve kullanım tarzına göre kısalabilir ama uzamaz. lastik hamuru özelliğini kaybettikçe yanaklarda kılcal çatlaklar meydana gelmeye başlayacaktır.


hangi lastiği seçmeliyim?

yukarıda belirttiğimiz ölçülere uyarak hangi lastiği seçmeniz gerekiyor kısaca anlatayım. öncelikle antalya’da yaşadığınızı varsayalım ve evden işe işten eve kullandığınız binek otomobilinize, gidip kar lastiği almak mantıklı mı? değil. kış lastikleri çok ses yaparlar ve yakıta etki ederler. ama ankara ya da konya’da yaşayan biri kış lastiği takmak zorunda kalabilir. şehir içinde kullansanız dahi kış lastiği şart olur. diyelim erzurum’un bir köyünde öğretmen olarak görev yapıyorsunuz ve her gün merkezden okula gidip geliyorsunuz, bu sefer çivili lastik seçeneklerine yönelmelisiniz.

antalya’da yaşayıp sürekli olarak şehir dışına çıkan bir sürücüyseniz, kesinlikle kış lastiği takmak zorundasınız. yol üzerinde denetleme yapan kolluk kuvvetleri, size bu sebeple ceza yazabilir ve daha ileriye gitmenize izin vermez. (resmi gazete kış lastiği yönetmeliği)

firmaların ürün yelpazesi oldukça fazla, kısa bir araştırma yaparak size uygun bir lastik alabilirsiniz. lastik alırken üzerlerinde bulunan etiketler çok önemlidir. benim lastiğim "a+a" olsun diye bir şey yok, bulunduğunuz konuma ve kullanım tarzınıza göre seçim yapmalısınız. lastik tavsiyesi soran çok oldu ve verdiğim yanıtlar kesindi: rusya’da yaşarken nokian, türkiye’de ise michelin. sürekli olarak kullanacağım sıfır bir araba aldığım zaman bile, ilk olarak lastikçiye gider ve michelin taktırırım. rusya’nın soğuk ve zorlu novosibirsk şehrinde ise tek tercihim nokian.

son olarak şunu unutmayın; lastikler takım olarak değişir. biri hasar alırsa bile yeni bir tek lastik alıp takmamalısınız. aynı tek ayakkabı almadığımız gibi, lastikler de takım olarak değişir. lastik satın alırken hepsinin tüm özellikleri ile aynı olmasına dikkat edin. sert bir frende biri kızaklamaz, diğeri kızaklar ve daha kötü sonuçlar ile karşılaşabilirsiniz.

kalın sağlıcakla.