Toplum Psikolojisi Derslerinde Cinayeti Anlatılan Talihsiz Kadın: Kitty Genovese

Mart 1964'te New York'ta işinden evine dönerken defalarca bıçaklanarak öldürülen Kitty Genovese'nin hikayesi, toplum psikolojisine dair çok önemli şeyler anlatıyor.
Toplum Psikolojisi Derslerinde Cinayeti Anlatılan Talihsiz Kadın: Kitty Genovese

kitty genovese, 13 mart 1964 tarihinde new york'ta çalıştığı restorandan çıktıktan sonra, gece evine yürürken defalarca bıçaklanarak öldürülen bir kadın. 

milyarlarca insanın öldürüldüğü şu dünyada, çok yabancı bir cümle değil belki az önce kurduğum. ama kitty genovese'nin bir farkı vardı. kitty genovese yaklaşık bir saat kaldırımda can çekişmişti ve sonradan yapılan soruşturmalara göre çevrede oturan 38 kişi kitty'nin orada olduğundan ve saldırıya uğradığından haberdardı. ve hatta katil kitty'i bir anda defalarca bıçaklayıp çekip gitmemiş, ilk birkaç saplayıştan sonra çevredeki evlerde ışıkların yanması üzerine biraz uzaklaşmış, fakat polis veya yardım etmek isteyen birilerinin ortaya çıkmadığını görünce geri gelerek bıçakla-git-gel-tekrar bıçakla şeklinde eylemine devam etmiş. 

nihayet kitty genovese yerde kan kaybından ölmeye yetecek bir süre yattıktan sonra komşulardan biri polisi aramış, fakat bu aramayı yapmadan önce bile bir arkadaşını arayıp "sence polisi aramalı mıyım?" diye sormuş. daha sonra yapılan soruşturmalarda niye yardım çağırmadınız sorusuna insanların şöyle cevaplar verdiği görülmüş: "karışmak istemedim, zaten çoktan birileri aramıştır diye düşündüm..." ve benzeri sebepler. 


insanlar ayağa kalmış tabii, nasıl bu kadar duyarsızlaşabiliriz diye ve daha sonra bu duruma bir ad konmuş: bystander effect. kısaca, etrafınızdaki insan sayısı ile, o insanların size yardım etmeleri için geçen süre doğru orantılı; özellikle de hemen burunlarının dibinde olmuyorsa olay, insanlar "hadi gençler hemen fırlayalım" demek yerine yanlarındakine bakıp "önden buyursaydınız" diyorlar önce. 

derste kitty genovese ilk anlatıldığında "ama nasıl" diye isyan ettiğimi hatırlıyorum; "bir yerde saldırıya uğrarsanız dua edin, az insan olsun" demişti hoca. o an "yok artık, daha neler" desem de kitty genovese'yi ve anlatılan başka deneyleri düşündükçe aslında belki benim de o kadar süper bir kahraman olmayabileceğim ihtimali aklıma gelmedi değil. sonuç olarak, psikolojiye giriş dersinin aklıma kazıdığı insandır kitty genovese. allah hepimizi katillerden de seyirci kalan gözlerden de korusun.

Winston Moseley & Kitty Genovese

bu kadının cinayeti, polisi aramaya zahmet etmeyen 38 görgü tanığıyla özdeşleşmiş ve ünlenmiş olsa da sonradan kardeşinin çektiği "witness" isimli belgeselde işin o kadar da basit olmadığı ortaya çıkmıştır. 38 görgü tanığının çoğu aslında sadece kulak tanığıdır ve çığlıkların bir kadından mı yoksa kediden mi geldiğini bile ayırt etmemişlerdir. dahası, komşulardan biri durumu fark edince kitty'nin yanına koşmuş ve kitty onun kollarında can vermiş. polisi aradıklarını ama polisin detay sormadan kapadığını söyleyen komşular da cabası.

hatta söylenene göre, the new york times'ta olayı haberleştiren yazar bu tür bazı ayrıntılara eriştiği halde hikayeye uymadıkları için yer vermemiştir. sonunda herkesin gözü önünde öldürülmüş ve kimsenin umrunda olmamış bir kadın portresi çizilerek "ne ara bu hale geldik" hikayesi olmuştur kitty genovese.

katili winston moseley ise buz gibi bir psikopattır ve hırsızlıktan yakalandığı sırada cinayeti de laf arasında kabul edivermiştir. daha sonra hapisten kaçıp tekrar yakalanmış, tüm bu süreç içinde en ufak bir heyecan veya korku gösterdiği an ise olmamıştır. 2016 yılında 81 yaşında tahtalı köyü boylamıştır.