Zihin ve Bilinç Arasındaki Fark Tam Olarak Nedir?

Zihin nedir, bilinç nedir? Sıklıkla karıştırılan bu iki terim arasındaki farkı basitçe açıklayalım.
Zihin ve Bilinç Arasındaki Fark Tam Olarak Nedir?
iStock

zihin genelde bilinç ve akıl ile karıştırılır ki, ikisi de değildir. bir dönem zihin felsefesinde de felsefecilerin bilinç ile aynı anlamda kullandıkları zihin, ingilizcede mind kelimesi ile ifade edilir.

genel anlamıyla bilinç, zihnin sadece değişken bir niteliğidir. zihnin bilincimizde ya da farkında olduğumuz şeylerin çok ötesine uzandığını bilinçli olarak farkında olmadığımız pek çok anılar, istençler olması ile anlaşılabilir. bu bilinçdışı süreçlerin zihinsel olmadığı anlamına gelir mi? 

biliyoruz ki pek çok bilinçdışı etkenler veya düşünceler, dürtüler ve tanımlanamaz duygular zihinsel ve nöral aktivitenin sonucudur. pek çoğu bilinçli seviyeye hiç zaman çıkmaz. bazıları ise bilinçli seviyeyi etkiler; bazıları ise hiçbir zaman etkilemezler. o halde söylenebilir ki bütününde hepsi zihni oluştururlar. zihnin kendisi bilinçdışıdır; bilinç ise zihnin farkında olunan bir parçasıdır. zihindeki bazı süreçlerin farkında olarak algılanmasıdır.


zihne dair ya da bilinçdışına dair süreçlerin neden bazılarının bilinçli seviyede algılandığı henüz üzerinde anlaşılamamış, evrimsel sebepleri ve avantajları olduğu düşünülen bir problemdir. burada “bilme” olgusuna gerek var mı şeklinde düşünülebilir. aslında bu bir gerekliliktir. bilme eylemi sonucunda farklı eylemler ile bilinçli canlı kendisinin “durumunu” bilir ki hangi durum içinde olduğunun tespiti neticesinde karşılaştığı duruma veya kendi durumunun ihtiyacına bir tepki verebilir. farkında olursa, olay basit bir güdü olmaktan çıkar. elbetteki basit bir kaçınma eylemi (farkındalık olmadan) hayatta kalmak için de yeterlidir. ancak farkındalık mevcut durumunun farkında olup karşılaştırma yaparak mevcut durumunu (negatif, pozitif, aç, tok, mutlu, mutsuz vs) davranışları ile maksimize etme imkanı sunar.
bu anlamda bilinçdışı seviyede pek çok problem çözme, karar verme yetileri ve hatta görme gibi algılar (kör görü fenomenleri) bilinçsiz de yapılabildiği halde bilinçli farkındalığa insanın maruz kaldığı süreçler içinde gerek olduğu sanılmaktadır.


zihin, benlik, kişilik, duygular, düşünceler, akıl yürütme, karar verme, bilinçsiz karar verme, dürtüler, içgüdüler gibi aktivitelerin (evet benlik bilinci de zihinde oluşturulan fenomenal bir aktivite) bütünüdür. bilinçli canlılarda zihin hepsini içerirken; bilgisayar gibi bilgi işlem makineleri de bir anlamda yerine getirdiği mantıksal ve karar verici aktiviteler ile farkındalığın olmadığı bir çeşit zihne sahiptir denilebilir. bu anlamda zeki davranışlar göstermek bilinçlilik ile ilintili değildir.

kaynak

Bilinç ile İlgili Olduğu Düşünülen Gizemli Beyin Bölümü: Claustrum